RSS FeedRSS FeedLivestreamLivestreamVimeoVimeoTwitterTwitterFacebook GroupFacebook Group
You are here: Platypus /Ο φιλελευθερισμός του Λένιν

Ο φιλελευθερισμός του Λένιν

Chris Cutrone

(μετάφραση: Θοδωρής Βελισσάρης)

Εισαγωγή

Η μαρξιστική πολιτική του Λένιν έχει παρερμηνευτεί και διαστρεβλωθεί σε πολύ μεγάλο βαθμό, τόσο θετικά όσο και αρνητικά: υποτίθεται ότι επιδίωξή της ήταν η απογύμνωση της καπιταλιστικής κοινωνίας από το απατηλό της πέπλο και η κατάφαση του απλού προλεταριάτου ως αρχής και τέλους της “σοσιαλιστικής” κοινωνίας. Σίγουρα, όχι μόνο η σταλινική ιστορία της Σοβιετικής Ένωσης αργότερα, αλλά επίσης και οι πρακτικές του σοβιετικού κράτους υπό την ηγεσία του Λένιν κατά τον εμφύλιο πόλεμο και τον λεγόμενο “πολεμικό κομμουνισμό”, καθώς και η “κόκκινη τρομοκρατία”, τροφοδοτούν την εικόνα του Λένιν ως αμείλικτου καταστροφέα των “αστικών” συνθηκών ζωής. Αν είναι όμως έτσι, πως εξηγούνται μπροσούρες του Λένιν όπως για παράδειγμα το “Κράτος και επανάσταση” και ο “Αριστερισμός: παιδική ασθένεια του κομμουνισμού”; Γιατί και οι δύο τονίζουν τόσο την αναγκαία επιβίωση του “αστικού δικαίου” μεταξύ των εργατών κατά τη μακρά μετάβαση από τον σοσιαλισμό στον κομμουνισμό, η οποία απαιτεί την κρατική μεσολάβηση, όσο και το γεγονός ότι οι μαρξιστές αντιλαμβάνονταν την προσπάθειά τους ως υπέρβαση του κεφαλαίου “επί τη βάσει του ίδιου του καπιταλισμού”. Πρωταρχικής σημασίας παράδειγμα για την επιμονή του Λένιν σχετικά με τη μεσολάβηση της πολιτικής στην κοινωνία, ήταν η αντίθεσή του στην προτροπή του Τρότσκυ για τη στρατιωτικοποίηση των εργατικών σωματείων και την υπαγωγή τους στο κράτος. Ο Λένιν ήθελα αντίθετα να διατηρήσει τη σημαντική μη-ταυτότητα μεταξύ τάξης, κόμματος και κράτους στο σοβιετικό “εργατικό κράτος”, το οποίο αναγνώριζε ότι θα συνέχιζε αναγκαστικά, για το κοντινό μέλλον, τον “κρατικό καπιταλισμό” (ο οποίος χαρακτηριζόταν από “γραφειοκρατικές στρεβλώσεις” λόγω των ρωσικών συνθηκών). Ο Λένιν μ’ αυτόν τον τρόπο ήθελε να διατηρήσει τη δυνατότητα πολιτικής εντός της εργατικής τάξης, θέμα που είχε πραγματευτεί ήδη στην πρώτη σημαντική μπροσούρα του με τίτλο “Τι να κάνουμε;”. Η “τελευταία μάχη του Λένιν” [1] ήταν αφιερωμένη στην αποφυγή του στραγγαλισμού της πολιτικής στο σοβιετικό κράτος, κίνδυνο που διέβλεπε όχι μόνο σε σχέση με τη σταλινική ηγεσία αλλά γενικότερα με τις συνθήκες εντός των μπολσεβίκων. Για παράδειγμα ο Λένιν παρατηρούσε επικριτικά την προτίμηση του Τρότσκυ για “διοικητικές” λύσεις των προβλημάτων.

Οι Γκέοργκ Λούκατς, Καρλ Κορς και Τέοντορ Αντόρνο, αναδεικνύοντας μία “εγελιανή” διάσταση στον μαρξισμό του Λένιν, άντλησαν από τα θεωρητικά γραπτά και την πολιτική πρακτική του μία εξέλιξη της μαρξιστικής θεωρίας της κοινωνικής μεσολάβησης στο κεφάλαιο, μέσω της πολιτικής του προλεταριακού σοσιαλισμού, η οποία επιδίωκε να ανακτήσει τον Λένιν από μία ουτοπική, με την αρνητική έννοια, προοπτική ολοκληρωτικής εγκατάλειψης της πολιτικής. Αντιθέτως, αυτή η μαρξιστική κριτική θεωρία, ακολουθώντας τον Λένιν, κατανόησε την υπέρβαση της “αλλοτρίωσης” και “πραγμοποίησης” του κεφαλαίου ως έμφορτη δυνατοτήτων για την αληθινή άσκηση πολιτικής, θεωρώντας της ως τη λησμονημένη αλλά ζωτικής σημασίας συνεισφορά του Λένιν στην ανάπτυξη του μαρξισμού. Ο Λένιν δεν επιχείρησε να καταστρέψει τις νεώτερες μορφές πολιτικής μεσολάβησης αλλά μάλλον να πετύχει την αληθινή μεσολάβηση μεταξύ θεωρίας και πράξης σε μία πολιτική χειραφετημένη από μία κοινωνία κυριαρχούμενη από το κεφάλαιο. Αυτό ήταν το περιεχόμενο του φιλελευθερισμού του Λένιν, η “διαλεκτική” μαρξιστική του απόπειρα: όχι να αρνηθεί, αλλά μάλλον να εκπληρώσει τα desiderata της αστικής κοινωνίας, η εκπλήρωση των οποίων παρεμποδιζόταν μεν από το κεφάλαιο αλλά η πραγμάτωσή τους μπορούσε να επιτευχθεί μονάχα “ενδογενώς”.

Η διαμάχη γύρω από τον Λένιν

Ο Λένιν αποτελεί την πιο αμφιλεγόμενη μορφή στην ιστορία του μαρξισμού, και ίσως μία από τις πιο αμφιλεγόμενες μορφές σε όλη την ιστορία. Ως τέτοια είναι αδύνατη η ψύχραιμη αποτίμησή της, χωρίς την εμπλοκή πολεμικής. Ωστόσο έχει επίσης γίνει αδύνατη, μετά τον Λένιν, η αποτίμηση του μαρξισμού χωρίς αναφορά σ’ αυτόν. Σε γενικές γραμμές ο μαρξισμός διχάζεται σε δεδηλωμένες “λενινιστικές” και αντιλενινιστικές” τάσεις: με ποια έννοια ο Λένιν αποτελούσε προχώρημα ή καταστροφή για τον μαρξισμό; Υπάρχει όμως και ένας άλλος τρόπος προσέγγισης του Λένιν: ως έκφρασης της ιστορικής κρίσης του μαρξισμού. Με άλλα λόγια, ο Λένιν ως ιστορική μορφή είναι αναπόφευκτα σημαντικός ως εκδήλωση της κρίσης του μαρξισμού. Το ζήτημα είναι ο τρόπος με τον οποίο ο Λένιν παρείχε μία βάση για την προαγωγή αυτής της κρίσης, ο τρόπος με τον οποίο η πόλωση γύρω από τον Λένιν θα μπορούσε να παρέχει τη βάση για την προαγωγή του δυνητικού μετασχηματισμού του ίδιου του μαρξισμού, σε σχέση με την επίλυση συγκεκριμένων προβλημάτων. Αυτό που προκύπτει σαφώς από τους ποικίλους τρόπους με τους οποίους συνήθως προσεγγίζεται ο Λένιν, είναι πως η αναγκαιόρητα αυτού του μετασχηματισμού και προαγωγής του μαρξισμού έχει εκφραστεί μονάχα με στρεβλό τρόπο. Για παράδειγμα, το ζήτημα της μαρξιστικής “ορθοδοξίας” παρεμποδίζει την ορθή αποτίμηση του Λένιν. Υπήρχε μια θεμελιώδης αμφισημία στον τρόπο με τον οποίο ο μαρξισμός αντιμετώπισε τη δικιά του ιστορική κρίση, ως προς την πιστότητα ή αναθεώρηση του Μαρξ, π.χ. στην αποκαλούμενη “ρεβιζιονιστική διαμάχη” κατά τα τέλη του 19ου αιώνα. Ο Λένιν ήταν ένας από τους ηγετικούς αντιρεβιζιονιστές ή “ορθόδοξους¨μαρξιστές. Κάτι που ισχύει και για άλλους ριζοσπάστες στοχαστές της Δεύτερης Διεθνούς, όπως η Ρόζα Λούξεμπουργκ και ο Λέον Τρότσκυ. Το ερώτημα είναι: με ποιο τρόπο αυτοί οι ριζοσπάστες, και κυρίως ο Λένιν, νόμιζαν πως η αφοσίωση στον Μαρξ ήταν απαραίτητη για την προαγωγή και τον μετασχηματισμό του μαρξισμού;

Ο θεωρητικός της σχολής της Φραγκφούρτης, Τέοντορ Αντόρνο, στο βιβλίο του Αρνητική Διαλεκτική (1966), έγραφε για την παρακμή του μαρξισμού λόγω “ταμπού στο τρόπο σκέψης και δογματισμού”. Καμία άλλη μορφή στην ιστορία του μαρξισμού δεν ταλαιπωρήθηκε από τέτοιο δογματισμό και ταμπού όσο ο Λένιν. Για τον Αντόρνο, μορφές όπως ο Λένιν ή η Λούξεμπουργκ ή ο Κάουτσκυ δεν θα ‘πρεπε να προσεγγίζονται μονάχα σε σχέση με τη θεωρητική σκοπιά που πρότειναν ή τις έμπρακτες δράσεις που αναλάμβαναν, αλλά μάλλον κατά τον τρόπο που συσχέτιζαν θεωρία και πράξη, δηλαδή γιατί σκεπτόντουσαν πως έκαναν ό,τι έκαναν, όταν το έκαναν. Όπως το έθεσε ο ίδιος ο Αντόρνο, η θεωρία και πράξη έχουν μία μεταβαλλόμενη σχέση η οποία “κυμαίνεται” ιστορικά. [2]

Λένιν: ιστορία όχι γραμμική αλλά σπειροειδής

Ο Λένιν, και άλλοι μαρξιστές, θεωρούσαν πως το πολιτικό κόμμα εκτελούσε σημαντική λειτουργία σε σχέση με τη συνείδηση, και έγραψε στο “Τι να κάνουμε;” για την κεντρική “σημασία της θεωρητικής πάλης” για τη διαμόρφωση ενός τέτοιου κόμματος. Η θεωρία για τον Λένιν δεν αποτελούσε απλώς ζήτημα γενίκευσης από την εμπειρία με όρους δοκιμής και λάθους, όπως στην παραδοσιακή (προκαντιανή) επιστημολογία, αλλά ζήτημα εγελιανής, “διαλεκτικής” έννοιας της ιστορίας: μ’ αυτόν τον τρόπο ο Λένιν κατανοούσε τη “θεωρία”. Γι’ αυτόν η ιστορία δεν προχωρούσε γραμμικά αλλά “σπειροειδώς”, μέσω επαναλήψεων και οπισθοδρομήσεων, όχι μέσω απλής γραμμικής “προόδου”. Μ’ αυτή την έννοια, το παρελθόν θα μπορούσε να αποτελεί προαγωγή του παρόντος ή το παρόν θα μπορούσα να εκπληρώσει στιγμές του παρελθόντος, αλλά υπό διαφορετικές συνθήκες. Και παρόμοιες διαφορετικές συνθήκες δεν γίνεται να αντιμετωπιστούν απλώς ως “προοδευτικές”. Υπήρχε μάλλον για τον Λένιν μία σημαντική αμφισημία στην ιστορία, καθώς αυτή επιδεικνύει τόσο πρόοδο όσο και οπισθοδρόμηση. Στο λήμμα για τον Καρλ Μαρξ της Σοβιετικής Εγκυκλοπαίδειας (Γκρανάτ), περιγράφοντας τη διαλεκτική από μία μαρξική σκοπιά, ο Λένιν έγραφε:

“Στην εποχή μας η ιδέα της ανάπτυξης, της εξέλιξης, διαπέρασε σχεδόν ολοκληρωτικά την κοινωνική συνείδηση, όμως από άλλους δρόμους, όχι μέσω της φιλοσοφίας του Χέγκελ. Ωστόσο η ιδέα αυτή, όπως τη διατύπωσαν ο Μαρξ και ο Ένγκελς, στηριγμένοι στον Χέγκελ, είναι πολύ πιο ολόπλευρη, πολύ πιο πλούσια σε περιεχόμενο, απ’ ό,τι η συνηθισμένη ιδέα της εξέλιξης. Μια ανάπτυξη που φαίνεται σαν να επαναλαμβάνει τις βαθμίδες που ήδη διέτρεξε, μα τις επαναλαμβάνει διαφορετικά, σε ανώτερη βάση («άρνηση της άρνησης»), μια ανάπτυξη, μπορούμε να πούμε, σπειροειδής και όχι σε ευθεία γραμμή· –μια ανάπτυξη αλματοειδής, καταστροφική, επαναστατική· –«τομές εντός του συνεχούς»· μετατροπή της ποσότητας σε ποιότητα· –εσωτερικές ωθήσεις προς ανάπτυξη, που προέρχονται από την αντίφαση, από τη σύγκρουση των διαφόρων δυνάμεων και τάσεων που επιδρούν πάνω σε ένα δοσμένο σώμα ή στα πλαίσια ενός δοσμένου φαινομένου ή μέσα σε μια δοσμένη κοινωνία· –αλληλεξάρτηση και στενότατη, αδιάρρηκτη αλληλουχία όλων των πλευρών κάθε φαινομένου (η ιστορία αποκαλύπτει ολοένα και νέες πλευρές), αλληλουχία που μας δίνει την ενιαία, την καθολική διαδικασία της κίνησης, η οποία ακολουθεί ορισμένους νόμους –αυτά είναι μερικά γνωρίσματα της διαλεκτικής, της πιο πλούσιας (από τη συνηθισμένη) σε περιεχόμενο θεωρίας της ανάπτυξης.” [3]

Με τον μαρξισμό αναγνωρίστηκε η “κρίση” της αστικής κοινωνίας. Η κρίση της αστικής κοινωνίας περί το 1848 χαρακτηρίστηκε από τον Μαρξ, προκλητικά, “κεφάλαιο”. Ο Λένιν (μεταξύ άλλων ριζοσπαστών της Δεύτερης Διεθνούς όπως η Λούξεμπουργκ και ο Τρότσκυ) θεωρούσε πως η ιστορία της νεώτερης εποχής είχε οπισθοδρομήσει μέσω της “προόδου” από το 1848, τον καιρό των Μαρξ και Ένγκελς, από τη στιγμή του “Κομμουνιστικού Μανιφέστου”, ακριβώς μέσω της σπειροειδούς ανάπτυξης που καταδείκνυε πως και γιατί η επακόλουθη ανάπτυξη του μαρξισμού επιζητούσε την επανάκτηση του 1848. Αποτελούσε η ιστορία μετά το 1848 πρόοδο ή οπισθοδρόμηση; Με μία έννοια, και τα δύο. Σ’ αυτή την ιστορία, η αστική κοινωνία εμφανιζόταν συγχρόνως να ολοκληρώνει και να αρνείται τον εαυτό της. Με άλλα λόγια, η αστική κοινωνία είχε γίνει ο εαυτός της περισσότερο από ποτέ. Από μια άλλη σκοπιά, ωστόσο, είχε απομακρυνθεί από τα προηγούμενα επιτεύγματά της, και μάλιστα τα υπονόμευε (για παράδειγμα με την επανεμφάνιση της δουλείας κατά τις δεκαετίες που οδήγησαν στον αμερικανικό εμφύλιο). Συνεπώς, οι ριζοσπάστες της Β’ Διεθνούς επιδίωξαν την επιστροφή στις πρωταρχικές δυνατότητες της αστικής κοινωνίας κατά την πρώτη στιγμή της κρίσης της, περί το 1848. Όπως το έθεσε ο Καρλ Κράους, με τρόπο που επηρέασε βαθιά τους Μπένγιαμιν και Αντόρνο, “η καταγωγή είναι ο στόχος”.[4] Παρότι η κρίση του κεφαλαίου ή της αστικής κοινωνίας μεγάλωνε, το ζήτημα ήταν εάν η κρίση προαγόταν, αναπτυσσόταν. Οι ριζοσπάστες της Β’ Διεθνούς αναγνώριζαν πως ενώ η κρίση του κεφαλαίου, με την έννοια του Μαρξ, μεγάλωνε, η κρίση έπρεπε να οδηγηθεί σε ανάπτυξη/προαγωγή, καθώς η ιστορία δεν προοδεύει αυτόματα. Μ’ αυτήν την έννοια υπήρχε δυνητικά μία επιστροφή της στιγμής του 1848 κατά την ανάπτυξη του ίδιου του μαρξισμού, η οποία δεν ήταν παρά η δυνατότητα να γίνει η αυξανόμενη κρίση – ό,τι η Λούξεμπουργκ και ο Λένιν αποκαλούσαν “ιμπεριαλισμό” και ό,τι ο Λένιν όριζε ως “ανώτερο στάδιο” του καπιταλισμού – ιστορική ανάπτυξη.

Το παράδοξο αυτής της ανάπτυξης και του μετασχηματισμού του ίδιου του μαρξισμού μέσω της επιστροφής σε μία παρελθούσα στιγμή δυνατότητας και συνακόλουθης “κρίσης”, εκφράστηκε οξυδερκώς από τον Καρλ Κορς, ο οποίος έγραψε το 1923 στο δοκίμιό του “Μαρξισμός και φιλοσοφία” τα εξής:

“Η μεταμόρφωση και ανάπτυξη της μαρξιστικής θεωρίας έγινε υπό το ιδεολογικό κάλυμμα της επιστροφής στην αποκαθαρμένη διδασκαλία ενός αυθεντικού ή αληθινού μαρξισμού. Εύκολα καταλαβαίνουμε όμως τόσο τις αιτίες γι’ αυτήν την κάλυψη, όσο και τον πραγματικό χαρακτήρα που αποκρύβεται εξαιτίας της. Αυτό που έκαναν και κάνουν στο πεδίο της μαρξιστικής θεωρίας, θεωρητικοί όπως η Λούξεμπυοργκ στη Γερμανία και ο Λένιν στη Ρωσία, είναι η απελευθέρωσή της από τις παραλυτικές παραδόσεις [της σοσιαλδημοκρατίας]. Ανταποκρίνονταν συνεπώς στις πρακτικές ανάγκες ενός νέου επαναστατικού σταδίου προλεταριακής ταξικής πάλης, εφόσον αυτές οι παραδόσεις βάραιναν “σαν εφιάλτης” στον νου των εργαζόμενων μαζών, των οποίων η αντικειμενικά επαναστατική κοινωνικο-οικονομική θέση δεν συμβάδιζε πλέον μ’ αυτές τις πρώιμες εξελικτικές θεωρίες. Η εμφανής αναβίωση της αυθεντικής μαρξιστικής θεωρίας στην Τρίτη Διεθνή είναι απλά αποτέλεσμα του γεγονότος ότι σε μία νέα επαναστατική περίοδο πρέπει να λάβουν σαφή επαναστατική μορφή, όχι μόνο το ίδιο το εργατικό κίνημα, αλλά και οι θεωρητικές έννοιες των κομμουνιστών που το εκφράζουν. Γι’ αυτόν τον λόγο αναβιώνεται τώρα μεγάλο μέρος του μαρξιστικού συστήματος το οποίο φαινόταν να έχει ουσιαστικά ξεχαστεί κατά τις τελευταίες δεκαετίες του 19ου αιώνα.” [5]

Ποιες ήταν συνεπώς αυτές οι “επαναστατικές” πτυχές του μαρξισμού που ανακτήθηκαν κατά τη διάρκεια της “κρίσης του μαρξισμού” (όπως το έθεσε ο Κορς), και με ποιον τρόπο συνέβαλε ο Λένιν στην ανάτκησή τους;

Ο Λένιν και το πολιτικό κόμμα

Σε μία σκοτεινή αλλά ενδεικτική παρατήρηση στην πρώτη υποσημείωση του βιβλίου “Τι να κάνουμε;”, ο Λένιν τόνιζε:

“Με την ευκαιρία, σημειώνουμε ότι στην ιστορία του νεώτερου σοσιαλισμού […] υπάρχει το εξαιρετικά παρήγορο φαινόμενο […] της σύγκρουσης διαφόρων κατευθύνσεων εντός του σοσιαλιστικού κινμήματος […]. Σ’ αυτές τις διαμάχες μεταξύ λασσαλικών και αϊζεναχικών, γκεντιστών και ποσσιμπιλιστών, φαβιανών και σοσιαλδημοκρατών, οπαδών της Ναρόντναγια Βόλια και των σοσιαλδημοκρατών […], σ’ αυτή την πρώτη, πραγματικά διεθνή σύγκρουση με τον σοσιαλιστικό οπορτουνισμό, η διεθνής επαναστατική σοσιαλδημοκρατία ίσως δυναμώσει αρκετά ώστε να βάλει τέρμα στην πολιτική αντίδραση που από καιρό βασιλεύει στην Ευρώπη” [6]

Με άλλα λόγια, θα μπορούσε η επεξεργασία του προβλήματος του οπορτουνιστικού και ρεφορμιστικού “ρεβιζιονισμού” εντός του μαρξισμού να αποτελέσει μέσο υπέρβασης του κεφαλαίου; Κάτι τέτοιο θα έμοιαζε σαν ο εγωκεντρισμός του μαρξισμού να έφτανε στο απόγειό του. Υπήρχε όμως επαρκής αιτιολόγηση γι’ αυτό. Δεν ήταν μόνο ο Λένιν (μετά το “Τι να κάνουμε;”) που ήθελε τους μενσεβίκους έξω από τη ρωσική σοσιαλδημοκρατία (ο Λένιν συμφωνούσε με τους μενσεβίκους ως προς την ανάγκη αποκλεισμού των αποκαλούμενων “οικονομιστικών” τάσεων του μαρξισμού και των εργατικών οργανώσεων της εβραϊκής Μπουντ), αλλά και όπως σπάνια τονίζεται η Λούξεμπουργκ επίσης ήθελε του ρεφορμιστές ρεβιζιονιστές έξω από το γερμανικό σοσιαλδημοκρατικό κόμμα (ο Κάουτσκυ φλυαρούσε ατελείωτα επί του θέματος αυτού). Οι Λένιν και Λούξεμπουργκ ήθελαν να διασπάσουν τη Δεύτερη Διεθνή ενάντια στους ρεφορμιστές (ή “οπορτουνιστές”).

Ο Λένιν δεν πίστευε μονάχα ότι οι διασπάσεις, δηλαδή οι πολιτικές διαιρέσεις, στην αριστερή πτέρυγα του εργατικού κινήματος ήταν εφικτές και επιθυμητές, αλλά και ότι ήταν απαραίτητες. Οι μόνες διαφορές του Λένιν με μορφές όπως οι Λούξεμπουργκ και Κάουτσκυ αφορούσαν μερικές συγκεκριμένες περιπτώσεις κατά τις οποίες παρόμοιες ρήξεις λάμβαναν ή μπορούσαν ή έπρεπε να λάβουν χώρα. Η Λούξεμπουργκ για παράδειγμα πίστευε ότι η ρήξη εντός της ρωσικής σοσιαλδημοκρατίας το 1903 ήταν πρώιμη κι έτσι διαφωνούσε με τον Λένιν και τους μπολσεβίκους για τα οφέλη της. Και, κυρίως, το πρόβλημα δεν ήταν απλώς εάν μία πολιτική διάσπαση μπορούσε ή έπρεπε να λάβει χώρα, αλλά πως, και ακόμα, πότε. Η πολιτική θεωρούνταν ένα ιστορικό φαινόμενο.

Υπάρχει το συγκεκριμένο ζήτημα του “κόμματος” ως μορφή πολιτικής. Οι Μαρξ και Ένγκελς έγραψαν στο Κομμουνιστικό Μανιφέστο ότι “οι κομμουνιστές δεν σχηματίζουν ένα ξεχωριστό κόμμα αντιτιθέμενο στα υπόλοιπα κόμματα της εργατικής τάξης”. Αυτό φαινομενικά αποτελεί πρόβλημα για την περίπτωση του Λένιν, ο οποίος είναι διαβόητος σχετικά με το “κομματικό πρόβλημα”. Θέτει όμως ένα πρόβλημα για το ζήτημα του μαρξισμού γενικότερα, στο μέτρο που ο μαρξισμός εναντιώθηκε σε άλλες, αντιτιθέμενες, πολιτικές τράσεις εντός της εργατικής τάξης, όπως για παράδειγμα στον αναρχισμό κατά την Α’ Διεθνή. Τι είχε αλλάξει από την εποχή των Μαρξ και Ένγκελς σε σχέση με αυτή του Λένιν;

Ως μαρξιστές, οι Λένιν και Λούξεμπουργκ θεωρούσαν πως αγωνίζονταν για την ηγεσία του σοσιαλδημοκρατικού κινήματος και του πολιτικού του κόμματος. Αλλά δεν ταυτίζονταν απλώς είτε με το κόμμα είτε με το κίνημα, η καταγωγή των οποίων ήταν ανεξάρτητη απ’ αυτούς. Τόσο το εργατικό κίνημα όσο και το σοσιαλδημοκρατικό κόμμα θα υπήρχαν ακόμα και χωρίς τον μαρξισμό. Συνεπώς το κόμμα ήταν ένα εργαλείο, όπως και το ίδιο το εργατικό κίνημα. Απαντώντας στην παρατήρηση του Μπερνστάιν ότι “το κίνημα είναι το παν, ο σκοπός τίποτα”, η Λούξεμπουργκ προχώρησε μέχρι το σημείο να δηλώσει ότι χωρίς τον σκοπό του σοσιαλισμού το εργατικό κίνημα δεν ήταν τίποτα ή, ίσως ακόμα χειρότερα από το τίποτα, επιδείνωνε τα προβλήματα του καπιταλισμού, για παράδειγμα συμβάλλοντας στην ανάδυση της “ιμπεριαλιστικής” μορφής του καπιταλισμού στα τέλη του 19ου αιώνα. Πως κατανόησαν οι μαρξιστές το σοσιαλδημοκρατικό κίνημα και τα πολιτικά του κόμματα; Για να αντιληφθούμε κάτι τέτοιο είναι απαραίτητο να λάβουμε υπόψη την κριτική του Μαρξ στο πρόγραμμα της Γκότα, επί του οποίου ιδρύθηκε το γερμανικό SPD, καθώς και τη συνακόλουθη κριτική του Ένγκελς στο πρόγραμμα της Ερφούρτης που κατέστησε τον μαρξισμό επίσημη γραμμή του σοσιαλδημοκρατικού κόμματος. Εάν άσκησαν κριτική στα προγράμματα αυτά, η αιτία ήταν πως αυτή είναι η δουλειά των μαρξιστών: η κριτική. Ό,τι και να γραφόταν σ’ αυτά τα προγράμματα είναι σίγουρο ότι θα προκαλούσαν τις κριτικές παρατηρήσεις των Μαρξ και Ένγκελς.

Οι μαρξιστές, δηλαδή οι Μαρξ και Ένγκελς, φαίνεται πως διστακτικά συμφώνησαν με τη διαμόρφωση ενός μόνιμου κόμματος της σοσιαλδημοκρατίας, αλλά όχι χωρίς σοβαρές επιφυλάξεις και προειδοποιήσεις. Η υποστήριξη της κομματικής πολιτικής ήταν προσωρινή και υπό όρους. Για παράδειγμα, το 1917, ο ίδιος ο Λένιν απείλησε να παραιτηθεί από το κόμμα των μπολσεβίκων. Ο Λένιν θεωρούσε ότι θα μπορούσε να παραιτηθεί από το κόμμα και να συνεχίσει να ηγείται της επανάστασης, ότι θα παραιτούνταν από το κόμμα ώστε να ηγηθεί της επανάστασης.

Ο βιογράφος της Λούξεμπουργκ, ο βρετανός πολιτικός επιστήμονας J.P.Nettl, επικέντρωσε το ζήτημα του σοσιαλδημοκρατικού κόμματος σε ένα σύνολο προβληματικών εννοιών, οι οποίες συνολικά είχαν αμφισβητηθεί από τη ριζοσπαστική Αριστερά της Β’ Διεθνούς, από μορφές όπως οι Λούξεμπουργκ και Λένιν. Το κόμμα μπορούσε να συλληφθεί σα συσσωρευτής συμφερόντων και ομάδα πίεσης επί του κράτους ώστε να εξυπηρετηθούν τα συμφέροντα της εργατικής τάξης. Ή θα μπορούσε να συλληφθεί, όπως και το είχε συλλάβει απροκάλυπτα η ηγεσία του υπό την οργανωτική πρωτοβουλία του Μπέμπελ και τη θεωρητική πρωτοβουλία του Κάουτσκυ, σαν “κράτος εντός του κράτους” ή, σύμφωνα με την ορολογία του Νετλ, σαν “κόμμα-κληρονόμος”, το οποίο στόχευε στην κατάκτηση της εξουσίας. [7] Εδώ εμπλεκόταν μια προβληματική θεωρία όχι μόνο της επανάστασης αλλά και του σοσιαλισμού. Ιδιαίτερα προβληματική ήταν η ιδέα της οικοδόμησης της οργάνωσης της εργατικής τάξης εντός του καπιταλισμού ώστε όταν η τελική του κρίση κατέφθανε, η πολιτική εξουσία θα έπεφτε στα χέρια των σοσιαλδημοκρατών, οι οποίοι οργάνωναν την εργατική τάξη προβλέποντας μία παρόμοια εξέλιξη των γεγονότων. Όμως οι θεωρητικές αυτές συλλήψεις αμφισβητήθηκαν και δέχθηκαν κριτική, όχι μόνο από μετέπειτα ριζοσπάστες όπως οι Λούξεμπουργκ και Λένιν, αλλά επίσης από τους ίδιους τους Μαρξ και Ένγκελς. Μαρξιστές όπως οι Μαρξ, Ένγκελς, Λένιν και Λούξεμπουργκ ήταν, ορθά, βαθιά καχύποπτοι απέναντι στο σοσιαλδημοκρατικό κόμμα ως ένα διαρκή και μόνιμο πολιτικό θεσμό της εργατικής τάξης.

Το πρόβλημα της κομματικής πολιτικής

Για την κατάλληλη εστίαση αυτής της συζήτησης σημαντική προϋπόθεση είναι η επιστροφή στην κλασική φιλελεύθερη περιφρόνηση για τα πολιτικά κόμματα. Δεν υπήρχε όρος που να προκαλεί μεγαλύτερη πολιτική καταφρόνηση από τον “άνθρωπο του κόμματος”, ή την “κομματική” πολιτική, όροι που παραβίαζαν όχι μόνο την αξία των σκεπτόμενων ατόμων αλλά, επίσης, και ίσως πιο σημαντικά, την ίδια την έννοια της πολιτικής στη φιλελεύθερη και δημοκρατική της σύλληψη, ιδιαίτερα όσον αφορά τη διάκριση μεταξύ κράτους και κοινωνίας των πολιτών. Ενώ το κράτος ήταν καταναγκαστικό, οι θεσμοί της κοινωνίας των πολιτών ήταν εθελοντικοί. Στο μέτρο που τα πολιτικά κόμματα, ως μορφές συνένωσης, μπορούσαν να θεωρηθούν οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, η συνάρθρωσή τους, ως σχηματισμών, με την πολιτική εξουσία του κράτους φάνηκε στους κλασικούς φιλελεύθερους στοχαστές ως ιδιαίτερα επικίνδυνη. Ο Χέγκελ ας πούμε, προτιμούσε ρητά την κληρονομική μοναρχία επί της δημοκρατίας ως μορφή εκτελεστικής εξουσίας, ακριβώς επειδή η πρώτη δεν ανέγειρε παρόμοια προβλήματα. Για τον Χέγκελ, η κοινωνία των πολιτών θα παρέμενε περισσότερο ελεύθερη υπό μοναρχικό παρά υπό δημοκρατικό πολίτευμα, καθώς στο τελευταίο θεωρούσε πως η πολιτική εξουσία θα στρεβλωνόταν από ιδιωτικά συμφέροντα. Ο κίνδυνος εντοπιζόταν στη δυνατότητα μίας ομάδας της κοινωνίας των πολιτών να καταλάβει την κρατική εξουσία για τα στενά, ιδιωτικά της συμφέροντα. Επιπλέον, στην κλασική φιλελεύθερη παράδοση, η ιδέα του “επαγγελματία πολιτικού” ήταν αυστηρά ελεγχόμενη. Όσοι εμπλέκονταν στην κρατική πολιτική το έκαναν μάλλον μέσω άλλων θεσμών της κοινωνίας των πολιτών, ως επιχειρηματίες, καθηγητές, ιερείς κλπ, και μόνο διστακτικά αναλάμβαναν το καθήκον ενός δημόσιου αξιώματος: “είναι μια βρώμικη δουλειά αλλά κάποιος πρέπει να την κάνει”.

Αυτό το πρόβλημα της νεώτερης πολιτικής και οι μορφές του επανεμφανίστηκε στα τέλη του 19ου και στις αρχές του 20ού αιώνα με στοχαστές όπως ο Ρόμπερτ Μίχελς, μαθητής και συνεργάτης του Μαξ Βέμπερ, που ασχολήθηκε επίσης με το πρόβλημα της νεώτερης “γραφειοκρατίας” και, σε μία έρευνα που αποτέλεσε ορόσημο, συνέκρινε το γερμανικό SPD με το Δημοκρατικό Κόμμα στις ΗΠΑ, ειδικά σε σχέση με το ζήτημα της “κομματικής μηχανής”, με τα “εκλογικά της αφεντικά”, ή αλλώς της μηχανικής κομματικής πολιτικής, και με τη συνακόλουθη τάση προς ό,τι ο Μίχελς αποκάλεσε “ολιγαρχία”. Ο Μίχελς υπήρξε μέλος του SPD, στη ριζοσπαστική του τάση, μέχρι το 1907. (Ο Μίχελς, που μελέτησε επίσης το Σοσιαλιστικό Κόμμα της Ιταλίας, στρατεύτηκε αργότερα στον ιταλισμό φασισμό υπό τον πρώην σοσιαλιστή Μπενίτο Μουσολίνι, επειδή νόμιζε πως ο φασισμός αποτελούσε λύση στο πρόβλημα της γραφειοκρατίας, αλλά αυτό είναι μια άλλη ιστορία). Συνεπώς, το πρόβλημα της κομματικής πολιτικής ήταν οικείο θέμα την εποχή του Λένιν. Για τους ριζοσπάστες μαρξιστές της Β’ Διεθνούς, όπως οι Λούξεμπουργκ και Λένιν, το εργατικό σοσιαλδημοκρατικό κόμμα δεν προοριζόταν να αποτελέσει συσσωρευτή συμφερόντων και διαρκή πολιτικό θεσμό κοινωνικής εξουσίας, όπως το Δημοκρατικό Κόμμα στις ΗΠΑ (το οποίο έγινε εν τέλει το κόμμα των εργατικών συνδικάτων). Ποια ήταν, τότε, η λειτουργία του σοσιαλδημοκρατικού κόμματος σύμφωνα με τους Λένιν και Λούξεμπουργκ;

Προφανώς, οι πολιτικοί προβληματισμοί του Λένιν δεν ήταν ίδιοι μ’ αυτούς των φιλελεύθερων οι οποίοι επιδίωκαν να αποτρέψουν την παρεμπόδιση του δυναμισμού της κοινωνίας των πολιτών στον καπιταλισμό από την αποστέωση της πολιτικής εξουσίας. Γιατί ο προβληματισμός του Λένιν αφορούσε πάνω απ’ όλα την επανάσταση, δηλαδή τον ριζικό κοινωνικό μετασχηματισμό. Ήταν όμως το πρόβλημα της πολιτικής κατά συνέπεια τόσο διαφορετικό στην περίπτωση του Λένιν; Αυτό εγείρει το σημαντικό πρόβλημα της συσχέτισης της κοινωνικής επανάστασης και μετασχηματισμού με την “πολιτική” στη νεώτερη σημασία της. Δηλαδή, εάν ο Λένιν ενδιαφερόταν για το “τέλος” της πολιτικής όπως την είχε συλλάβει ο φιλελευθερισμός και όπως ασκούνταν στον καπιταλισμό, ή αντίθετα εάν ενδιαφερόταν για την αφαίρεση του εμποδίου που είχε καταλήξει να είναι ο καπιταλισμός ως προς την άσκηση της πολιτικής. Με ποιον τρόπο η υπέρβαση του κοινωνικού προβλήματος του καπιταλισμού είχε γίνει μία νέα αρχή για την αληθινή άσκηση της πολιτικής; Μ’ αυτή την έννοια, είναι σημαντικό να διερευνήσουμε τον τρόπο με τον οποίο η πολιτική μεσολάβηση γεννήθηκε αλλά εν τέλει διαμορφώθηκε και διαστρεβλώθηκε από τη νεώτερη κοινωνία του κεφαλαίου, ειδικά μετά τη Βιομηχανική Επανάσταση.

Η “πολιτική” είναι νεώτερο φαινόμενο. Η νεώτερη πολιτική καθορίζεται από την κρίση του κεφαλαίου στη νεώτερη ιστορία. Ο παραδοσιακός πολιτισμός, πριν από την αστική καπιταλιστική εποχή, βίωνε κρίσεις οι οποίες μπορούσαν να θεωρούνται μόνο φυσικές ή θεϊκές ως προς τις αιτίες τους. Η νεώτερη κοινωνία, για τους μαρξιστές (αλλά και τους φιλελεύθερους) βιώνει μάλλον ανθρωπογενείς κρίσεις, οι οποίες συνεπώς μπορούν να υπαχθούν στη σφαίρα της πολιτικής. Πράγματι η αστική πολιτική απαντά στη διαρκή κρίση του καπιταλισμού – με μία έννοια, μόνο αυτό κάνει – όμως απαντά ανεπαρκώς, φυσικοποιώντας πτυχές του καπιταλισμού οι οποίες θα έπρεπε να θεωρούνται μεταβλητές, αλλά οι οποίες, σύμφωνα με τους μαρξιστές, μπορούν να θεωρούνται ως τέτοιες, ριζικά και με συνέπεια μεταβλητές, από μία προλεταριακή ή εργατική σοσιαλιστική σκοπιά. Συνεπώς, η νεώτερη πολιτική κατατρύχεται από το “φάντασμα του κομμουνισμού” ή σοσιαλισμού. Όπως το έθεσε ο Μαρξ, στη 18η Μπρυμαίρ του Λουδοβίκου Βοναπάρτη, “κάθε αίτημα για την απλούστερη αστική οικονομική μεταρρύθμιση, τον πιο κοινό φιλελευθερισμό, τον πιο τυπικό ρεπουμπλικανισμό, την πιο ανούσια δημοκρατία, […] στιγματίζεται ως ‘σοσιαλισμός’.”[8] Περαιτέρω, το συγκεκριμένο νόημα του σοσιαλισμού ή του κομμουνισμού υπόκειται σε αλλαγή. Για τους μαρξιστές, το αίτημα για σοσιαλισμό τον 19ο αιώνα αποτέλεσε μηχανή καπιταλιστικής ανάπτυξης, με την ιστορική έννοια. Η ιστορία (story) του σοσιαλισμού είναι συνδεδεμένη με την ανάπτυξη του κεφαλαίου, και το πρόβλημα του εάν και πως η κρίση του μεγαλώνει και προάγεται.

Επιπλέον, το πρόβλημα της κομματικής πολιτικής per se είναι ένα φαινόμενο της μετά-το-1848 εποχής, αξεδιάλυτο από τον νεώτερο σοσιαλισμό. Με άλλα λόγια, η κρίση της αστικής κοινωνίας του κεφαλαίου μετά τη Βιομηχανική Επανάσταση και η αποτυχία της “κοινωνικής δημοκρατίας” (“social republic”) το 1848, ήταν η κρίση της αστικής κοινωνίας ως φιλελεύθερης. Η άνοδος της κομματικής πολιτικής συνεπώς ήταν στοιχείο του αυξανόμενου αυταρχισμού της αστικής κοινωνίας, της αποτυχίας του φιλελευθερισμού. Ως τέτοιος, ο σοσιαλισμός χρειαζόταν να αναλάβει τα προβλήματα της αστικής κοινωνίας του κεφαλαίου τα οποία η αστική πολιτική είχε εγκαταλείψει στον μετά-το-1848 κόσμο. Για τον Μαρξ, το πρόβλημα εντοπιζόταν κατεξοχήν στον δημοφιλή αυταρχισμό του Λουδοβίκου Βοναπάρτη ενάντια στους φιλελεύθερους της Δεύτερης Γαλλικής Δημοκρατίας, με κορύφωση το coup d’état και την εγκαθίδρυση της Δεύτερης Αυτοκρατορίας. Όπως το έθεσε ο Μαρξ, οι καπιταλιστές δεν ήταν πλέον ικανοί, και οι εργάτες δεν ήταν ακόμα ικανοί να διαφεντεύουν την αστική κοινωνία του κεφαλαίου. Η κομματική πολιτική συνεπώς ήταν συνδεδεμένη με το ιστορικό φαινόμενο του Βοναπαρτισμού.

Ο Λένιν και η κρίση του μαρξισμού

Κατά την περίοδο στενής συνεργασίας μεταξύ της Λούξεμπουργκ και του Λένιν κατά τη Ρωσική Επανάσταση του 1905, η Λούξεμπουργκ εξαπέλυσε μία κριτική της σχέσης που είχε αναπτυχθεί μεταξύ του σοσιαλδημοκρατικού κόμματος και των εργατικών συνδικάτων στην μπροσούρα της “Μαζική απεργία, πολιτικό κόμμα και συνδικάτα”. (Επίσης, την ίδια περίοδο η Λούξεμπουργκ υπερασπίστηκε τον Λένιν γράφοντας ενάντια στην κατηγορία περί “μπλανκισμού” που του είχαν προσάψει οι μενσεβίκοι, την οποία αποκαλούσε “σχολαστική”, θεωρώντας πως λέει πολλά περισσότερα για τον ρεφορμιστικό οπορτουνισμό αυτών που εξαπέλυαν τις κατηγορίες εναντίον του Λένιν, παρά για τον ίδιο τον στόχο τους [9]). Στην μπροσούρα της για τη μαζική απεργία, η Λούξεμπουργκ σκιαγράφησε εξειδικευμένους και μη-ταυτόσημους ρόλους για τα διάφορα στοιχεία που επισήμαινε στον τίτλο της, δηλαδή για τις απεργιακές επιτροπές, τα πολιτικά κόμματα, και τα εργατικά συνδικάτα (δεν έκανε αναφορά συγκεκριμένα στα “σοβιέτ”, ή αλλιώς εργατικά συμβούλια). Μ’ αυτή την έννοια, η “μαζική απεργία” ήταν για τη Λούξεμπουργκ ένα σύμπτωμα της ιστορικής ανάπτυξης και κρίσης της ίδιας της δημοκρατίας. Αυτό δημιουργούσε ένα πρόβλημα πολιτικής, και όχι απλά τακτικής. Δηλαδή, για τη Λούξεμπυργκ, η μαζική απεργία αποτελούσε φαινόμενο του τρόπου με τον οποίο η σοσιαλδημοκρατία είχε αναπτύξει τα πολιτικά της κόμματα και εργατικά συνδικάτα, φέρνοντας στο προσκήνιο νέες ιστορικές αναγκαιότητες. Η μποροσούρα της Λούξεμπουργκ ήταν, πάνω απ’ όλα, μία κριτική του σοσιαλδημοκρατικού κόμματος, το οποίο αντιμετώπιζε ως ιστορικό σύμπτωμα. Αυτό προεικόνιζε η πρότερη μπροσούρα της Λούξεμπουργκ (“Μεταρρύθμιση ή Επανάσταση;”) όπου διευθετούσε το ζήτημα της raison d’être του σοσιαλδημοκρατικού κινήματος (τον συνδυασμό πολιτικού κόμματος και εργατικών συνδικάτων).

Μέσω αυτής της σκοπιάς σύλληψης της ιστορίας του εργατικού κινήματος και του ίδιου του μαρξισμού ως ενδογενών στοιχείων της ιστορίας του καπιταλισμού, γίνεται εφικτή η κατανόηση της περαιτέρω έκφρασης της πολιτικής στα μετέπειτα έργα του Λένιν, όπως το “Κράτος και επανάσταση” και τον “Αριστερισμό”, όπως και η κατανόηση των πολιτικών συγκρούσεων που συνόδευαν το νεαρό σοβιετικό κράτος από τη Ρωσική Επανάσταση μέχρι τον εμφύλιο πόλεμο και τη σταθεροποίηση του διεθνούς καπιταισμού μετά το πέρας του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου. Ο Λένιν διατήρησε μια αυστηρά μινιμαλιστική σύλληψη του κράτους, περιορίζοντάς το στο μονοπώλιο της εξουσίας για την άσκηση εξαναγκασμού, με σκοπό ακριβώς την αποφυγή της πανπεριεκτικής σύλληψης του κράτους ως το άλφα και το ωμέγα της πολιτικής. Παρομοίως, ο Λένιν έκρινε ως “παδική” την ανυπομονησία των υποτιθέμενων ριζοσπαστών απέναντι στις υπάρχουσες μορφές πολιτικής μεσολάβησης, όπως τα κοινοβούλια, τονίζοντας αταλάντευτα πως ενώ ο μαρξισμός μπορεί να έχει ξεπεράσει “θεωρητικά” μια φιλελεύθερη σύλληψη του κράτους, αυτό δεν είχε ακόμα επιτευχθεί “πολιτικά”, δηλαδή στην πράξη. Απαντώντας στην προτροπή του Τρότσκυ για τη στρατιωτικοποίηση των εργατικών συνδικάτων στο σοβιετικό κράτος, ο Λένιν επέμενε ότι τα συνδικάτα ήταν απαραίτητο να παραμείνουν ανεξάρτητα, όχι μόνο από το κράτος, αλλά και από το ίδιο το κομμουνιστικό κόμμα. Οι εργάτες χρειάζονταν την ικανότητα, σύμφωνα με τον Λένιν, να διεκδικούν τα δικαιώματά τους απέναντι στο κόμμα και το κράτος. Αναγνώριζε την αναγκαιότητα μίας ρητώς εκφρασμένης μη-ταυτότητας μεταξύ του κράτους, των πολιτικών κομμάτων, και άλλων εθελοντικών θεσμών της κοινωνίας των πολιτών όπως τα συνδικάτα. Θεμελίωση αυτής της πεποίθησης αποτελούσε η οπτική του Λένιν επί των καπιταλιστικών κοινωνικών σχέσεων, οι οποίες θεωρούσε πως δεν μπορούσαν να καταργηθούν με ένα χτύπημα μέσω της πολιτικής επανάστασης. Παρά τη “συντριβή” του, το κράτος θα μπορούσε να ανασυγκροτηθεί, όχι επί τη βάσει μίας νέας κοινωνικής αρχής, αλλά της συνέχισης αυτού που ο Λένιν αποκαλούσε “αστικό δίκαιο”, για μεγάλο διάστημα μετά την πολιτική ανατροπή, και την κοινωνική εξάλειψη ακόμα, της διακριτής καπιταλιστικής τάξης. Το “αστικό δίκαιο” επιβίωνε ακριβώς μεταξύ των εργατών (και άλλων πρότερα εκμεταλλευόμενων μελών της κοινωνίας) κι έτσι αναπόφευκτα καθοδηγούσε τις κοινωνικές τους σχέσεις, καθιστώντας αναγκαίο ένα κράτος το οποίο θα μπορούσε μονάχα να “απονεκρωθεί”. Η πολιτική θα μπορούσε μονάχα με αργούς ρυθμούς να μετασχηματιστεί.

Τέλος, προκύπτει το ζήτημα της επίμονης προσκόλλησης του Αντόρνο στον Λένιν, παρά τις φαινομενικές, με την πρώτη ματιά, παράταιρες αντιφάσεις σε σχέση με την οπτική και πολιτική πρακτική του ίδιου του Λένιν. Για παράδειγμα, σε ένα όψιμο δοκίμιο του 1969, ο Αντόρνο επαινούσε το συνταγματικό σύστημα των ΗΠΑ για τον “διαχωρισμό των εξουσιών” και το σύστημα “ελέγχου και ισορροπιών” ως κρίσιμα για τη διατήρηση της κριτικής λειτουργίας του Λόγου (reason) στην άσκηση της πολιτικής εξουσίας.[10] Αλλά αυτό για τον Αντόρνο ήταν ένα παράδειγμα, το οποίο δεν θα έπρεπε να υποστασιοποιείται ως τέτοιο. Η ταύτιση της εκτελεστικής και νομοθετικής εξουσίας στο “σοβιετικό” σύστημα των “εργατικών συμβουλίων” συλλαμβανόταν από τον Λένιν, όπως πολύ καλά ήξερε ο Αντόρνο, ως συνυπάρχουσα με διακριτές οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών όπως τα πολιτικά κόμματα, τα εργατικά συνδικάτα και άλλες εθελοντικές ομάδες, κι έτσι δεν παραβίαζε αναγκαστικά, και σίγουρα όχι από πρόθεση, τον κριτικό ρόλο της πολιτικής μεσολάβησης στα διάφορα επίπεδα της κοινωνίας.

Η σύγχυση και συνταύτιση του μοντέλου κομματικής πολιτικής του Λένιν σα μορφή κρατικής πολιτικής κατά την επιδίωξη του σοσιαλισμού, αποτελεί μεγάλο λάθος. Ο Λένιν προϋπέθετε τη σημαντική μη-ταυτότητά τους. Αντιλαμβανόταν το κόμμα ως ένα μόνο μεταξύ πολλών κομμάτων, συμπεριλαμβανομένων πολλαπλών κομμάτων της εργατικής τάξης τα οποία θα συανγωνίζονταν να κερδίσουν την υποστήριξή της, συμπεριλαμβανομένων ακόμα και πολλαπλών “μαρξιστικών” κομμάτων, τα οποία θα διαφοροποιούνταν ως προς τον τρόπο συσχέτισης θεωρίας και πράξης, μέσων και σκοπών.

Αντιθέτως, δεν υπήρχε τίποτα τόσο καταπιεστικό και αυταρχικό όσο το σοσιαλδημοκρατικό “κόμμα ολόκληρης της τάξης” όπως το εννοούσε ο Κάουτσκυ (ή ο Μπέμπελ) – όσο το σοσιαλδημοκρατικό σύνθημα “μία τάξη, ένα κόμμα”, σύμφωνα με το οποίο στο μέτρο που οι καπιταλιστές έχουν ενιαίο συμφέρον ενάντια στους εργάτες, οι εργάτες πρέπει να ενοποιηθούν ενάντια στους καπιταλιστές. Εξάλλου ήταν το σοσιαλδημοκρατικό κόμμα που εξαπέλυσε την αντεπανάσταση ενάντια στους Λένιν και Λούξεμπουργκ.

Ο Λένιν διατήρησε την πολιτική διχάζοντας τον μαρξισμό. Αυτό δεν συγχωρέθηκε ποτέ στον Λένιν. Αλλά, ακριβώς γι’ αυτό είναι που πρέπει να τον θυμόμαστε.

Υποσημειώσεις:

[1]. Moshe Lewin, Lenin’s Last Struggle (Ann Arbor: University of Michigan Press, 2005).

[2]. Adorno, Negative Dialectics, trans. E. B. Ashton (New York: Continuum, 1973), 143.

[3]. Lenin, Karl Marx: A Brief Biographical Sketch with an Exposition of Marxism, II. “The Marxist Doctrine,” in Lenin, Collected Works vol. 21 (Moscow: Progress Publishers, 1974). Originally published in 1915. Available on-line at: <http://www.marxists.org/archive/lenin/works/1914/granat/ch02.htm>.
Τροποιήσαμε τη μετάφραση του TVXS
http://tvxs.gr/news/%CF%83%CE%B1%CE%BD-%CF%83%CE%AE%CE%BC%CE%B5%CF%81%CE%B1/%CE%BF-%CE%B2%CE%BB%CE%B1%CE%BD%CF%84%CE%B9%CE%BC%CE%AF%CF%81-%CE%BB%CE%AD%CE%BD%CE%B9%CE%BD-%CE%B3%CF%81%CE%AC%CF%86%CE%B5%CE%B9-%CE%B3%CE%B9%CE%B1-%CF%84%CE%BF%CE%BD-%CE%BA%CE%B1%CF%81%CE%BB-%CE%BC%CE%B1%CF%81%CE%BE

[4]. Cited by Benjamin in “On the Concept of History,” Selected Writings vol. 4 1938–40 (Cambridge, MA: Harvard, 2003), 395.

[5]. Korsch, “Marxism and Philosophy,” in Marxism and Philosophy, ed. and trans. Fred Halliday (New York: Monthly Review Press, 2008), 67–68.

[6]. Lenin, What Is to Be Done? Burning Questions of Our Movement (1902), available on-line at: <http://www.marxists.org/archive/lenin/works/1901/witbd/i.htm>.

[7]. Peter Nettl, “The German Social Democratic Party 1890-1914 as Political Model,” Past and Present 30 (April 1965).

[8]. Marx, The Eighteenth Brumaire of Louis Bonaparte, in Robert Tucker, ed., Marx-Engels Reader 2nd edition (New York: Norton, 1978), 602.

[9]. Rosa Luxemburg, “Blanquism and Social Democracy” (1906). Available on-line at: http://www.marxists.org/archive/luxemburg/1906/06/blanquism.html.

[10]. Adorno, “Critique,” Critical Models: Interventions and Catchwords, trans. Henry W. Pickford (New York: Columbia University Press, 1998).

Leave a Reply

%d bloggers like this:
sparkasse co lifpoid runele limier gotled laufschriftautobatterie überbrückenhirnhautentzündung anzeichenleiomyomsmcisdgefahrstoffverzeichnisdwana pusserengelbert lütke daldrupnosotros los nobles pelicula completae470 tollclementine creevywellensteyn wikipediacarglass kielletterbomb wiizwerchfellhochstandpingjuthoraxdrainageutah dabcapostolisches glaubensbekenntnisdornwarzen behandelnohio ccw reciprocitycortisolmangeltwitter alberto ravellla semaine boulonnaisecmmc frmahrs bräucognitive dissidencetfmppgoldreporteremmaus sassenagekaiserpalast würzburgnextel chirpmcrib locator mapebase2go lufthansaruth musser middle schoolcraftmatic legacyineptly definitionlocash ring on every fingertenncare applicationmolly qerim bikinij entends le loup le renard et la beletteswiftbotnetzplan münchensmith and wollensky bostonwebcam el medanoschuhgrößentabelle kinderspk göharzreiches kiefernholzportillo's brandoncapsulite épaulefernbank after darkdhampir pathfinderbatmanuelkevan brightingbrockenbahn preisedas brandneue testamenttony yacendabkt lüdenscheidsedierenjulian paethelis hamdendelphine thiermannchickity china the chinese chickenribaudeeugenistis my car taxed and motlehrerstellen nrwhyperandrogéniegoji beeren dmtlc outdaughteredeinzeller kreuzworträtselthree dog night shambalalandwirtschaftliche alterskasseprekladac googlerada knivessedgehill schoolchateau de montvillargennebrienne of tarth heightscps ecampusconjuring 2 le cas enfieldhansi hinterseer romana hinterseerpredictwisepigbull kölndrechselmaschinebtv bouygues gratuitlacrim force et honneur telechargerblutzucker normalwertechempark dormagenthyreostimulinekindbettfieberoberhafenkantine hamburgkaminwerk memmingenwrmjsachkundenachweis nrwsherri papini brandedannunziata rees moggscotty's brewhouse indianapoliszicam nasal sprayschriftlich dividierenelisabeth flickenschildtremington woodsmaster 742bares für rares händler ludwigcodenvyaryknorpelrecette crozetwebplotdigitizerasda roehamptonrwg warendeces simone veilplanetswanssupermaltthylakoid definitionsurströmming kaufenboggy uterusreese's discontinuednatick mall directoryginoringochlokratiewahlomat bayernhannie schaftpelswickgegner cäsarssuzanne grieger langerdimitri bogdanoffkazim akboga toteleanor seiglerchads vasc scorearbeitsschutzgesetz pausendamso j respect rleeberg tegernseeringparabelrolf zuckowski weihnachtsliederyanou collartkristalliner schieferbreuninger sindelfingensaifoulaye freemangary wallockralph sarchiechemiepark marlführerscheinklasse b1disseminiertkimbella vanderheeschwanitz ostseekenorlandpriscilla folle du désertaagpblaffaire flactifarrobtorjägerkanonewow armurerieponcho's mexican fooddnbibloodline season 2 recapom telolet om meaningkonsekutiver masterambiguitätstoleranzdistance flechettemonoprix saint germain en layewahlomat schleswig holstein 2017homonymous hemianopsiayoshida confidantgudrun burwitzduden rechtschreibprüfung kostenlosfahrtkostenpauschaleraumthermometerraiffeisenbank pfaffenwinkelrohrmeistereicorky and lennysjodeci feenineg übereinstimmungsbescheinigunghormonimplantattradingduschesmith and wollensky miamikarpfhamer festarodys vizcainoverkehrsnachrichten nrwebersberger forstsilberpunzenfrühe schwangerschaftsanzeichenbitcoin cashkurspat vendittemisophonia definitionthore schölermann freundinkern county animal shelterbrickleyscaroline smedvigaddison osta smithdialogmuseumvorwahl 0421puffotterdaiso seattlekirill shamalovla tantina de burgosbergmannstrost hallequarterflash harden my heartpresta vs schraderwundrose bilderdavid kustoffbloodfin tetrajapanische automarkenherzmuskelentzündung behandlungidmjisexualbegleiteramitiza dosagekarnevalslieder 2017elefantenvogelklanghölzerfischmarkt magdeburgpacome rupinbavariadirektjmefaischierchristian polanc partnerestdvgalewood theateraudimax regensburgdcc dordtdanielle obonomasaeanela2016 scion tc release series 10.0kaffie middle schoolschweizer alpenmassivgatorade nutrition labelmeiers lebenslustcgr brignaisdefine ciliumrheumatisches fieberannuität berechnenamb bornabemessungsgrenzesuzan anbehaffenartenfrixion stiftebinomialkoeffizient rechnerlipophilalmuth schultparaphimoseeric villencyringelröteln bei erwachsenenpavé autobloquantvolksbank baumbergefreedomtoretiremaria sebaldtnannybagvibratory tumblerpyothoraxtrago mills liskearduci zot accountastroballevinci autoroute télépéagerepevaxwiesenschaumkrautécluses de fonseranneskreditkartenprüfnummervincent peillon nathalie bensahelkmox 1120unfall süderbrarupvicar of swimbridgeida lenze wikipediagezeitenkraftwerkgalewood theaterle divan de stalineploufragan fcstöffelparklincoln berean churchavulsion fracture ankleconsumenta nürnbergagdayeloy pechierfeu d artifice minecraftloupioparkdale mall beaumont txblinddarm links oder rechtsloxford polyclinictatarenhutksro live streamingcompte izlyworld class wreckin crusurfaknonstop nonsenssetra routenplanersylt autozugbusunglück heuteswann v charlotte mecklenburguamontmsma herbicidepigouvian taxlisa filiaggibillie chedidsylvensteinstauseehabilitierenrussisches schaschlikdefine sophismpanera boxed lunchesgraine de beuhbartholin zystecuantas onzas tiene un galonapreva mutuelleniedersächsische bauordnungmadopar ltweichselstraße berlinospemifeneleoniden bandliam mockridgecinémarine bénodetjoule thomson effekttetraeder bottropbessmannottmarsbocholtmeatbodiesbarthelmarktweiner snitchelshelene fischer weihnachtsshow 2017wölpertclavier coreenharry zolnierczykgrimmwelt kasselsandrine mazetierkaliemiepiqure de guepehom3 depotkarina vetrano autopsy photosghosts raina telgemeierasklepios schwedtles 5 caumartinseisenhaltige nahrungsharyn alfonsibeelitz baumwipfelpfadmumbo sauce recipemithu sanyalpralus lyonhillbilly elegy summaryjeff mudgettnayax llc45a sgb xicorrecteur orthosphenopalatine ganglioneuralgiabali flugzeitmaree pornichetsenacorpercy jackson im bann des zyklopensam eggingtondiscoid meniscusandreas türckedwin kosikvr schlüchterncaptain underpants and the perilous plot of professor poopypantsbullrich salzkrimpetsxxl ostfriesechloe tangneybarrage de vouglansrtl mediathek winnetoumwaka moon parolespactola lakemuleshoe tx weatherocconeechee state parkassaad bouabchronisches erschöpfungssyndromnumeros ganadores de mega millionsc cédille majusculecf4 lewis structurepennhurst asylum 2017zan scrabblefreimarkt 2017chrisette michele inaugurationarcada theater st charleslutterbekerklassifizierung oldtimervorhautentzündungtonsillensteinekonfundierungzip zap zopgartenheckekuhl un de gängvera glagolevaalico wacokastanienmännchendoler conjugationlarve de hannetonmenthe pouliotpassengers bande annonce vfkeven undergaroheckler's vetogehacktesstippecora bornywww ants interieur gouv frwww.bayareafastrak.orgashland county clerk of courtsscoumounezippys pearl citysalomé stéveninmühlenhof münsterbabbel italienischzacaria ferreiratichys einblickeerikson stufenmodellsherry goffincaseo louviersfischkreutzpolystyrolplattendelaware division of corporationslongcross studiosscanhaus marlowvvs netzalice rigney oswaltto anacreon in heavenfelipe esparza wikielley duheasportationstundenrechneruhrenfreundsellerieschnitzelgorgonenslitharioequikineticmathdokuhologramme mélenchonkatrin pollittcomcast streampixdwana pusserdel norte triplicatevr bank plönjovel münsterkuka aktieeberrautebarougeigbce entgelttabelle 2017royal farms arena seatingbombardierkäfersamantha olitbryn athyn cathedralsolidaritätszuschlag definitionhörzu gewinnspielgoogle bildersuche handyvhb rankingmonowi nebraskatanzverbot karfreitaginkubationszeit magen darmbitot spotsdaily interlake obituariespdf24 chipeierplätzchenhannoveranisches reithalftersch deo favente telechargerwundheilungsstörungfiedler's contingency modelheikko deutschmanninstitut bergoniéweed wackers for salecerebyxyoukoulélégoedeckerthe prayers of the righteous availeth muchgirandoni air riflevideomautwhat types of orbital overlap occur in cumuleneanschlag antwerpenlycée guez de balzaceconazole nitrate cream 1astor film lounge kölngaleria kaufhof rostockmike and dave stangleglobus plattlingxxl lutz braunschweigatz lee and jane kilcher childrenbrentinynullmodemkabelnightgauntvirtussin acrhea seehorn agenordiazepamdawni sahanovitchweihenstephaner hefe weissbierlalelu schlafliedraymond kopa mortterconazole vaginal creamikeido emirivalentina terechkovasynergologiethe hollars trailerweck mich in 10 minutencpap masks for side sleeperspulaskitecha380 sitzplanlabioplastielymphomatoid papulosisfalsches rinderfiletupchurch rolling stonedjulia tewaagtp4lokja ratingfluide non newtoniennela zisserwebvideopreis 2017urassociationgray plant mootyairheads mystery flavorark encounter williamstown kykayode ewumisynéchiejamyan mcgregorkshsaa footballescale borelygi joe conspirationbubenheimer spielelandphaneriticrobot serpillèreglasmanufaktur derenburgalonzo feu d artificevampirina scare b&broan joseph bronsteinbozeman breweriesphosphorus pentachloride formulaben stiller heavyweightsgiraffenaffensven regener wiener straßermpbs schedulebéatrice ageninderick ion almenaarchanevirginie chomickimcghee sextupletsluftgewehr waffenscheinhotel barriere ribeauvillésportklinik bad cannstattcorky and lennysprimelgewächsastrariumtim lelitolagovidamandelsteinemkk kennzeichenziggys okchematochezia icd 10choa urgent carekindelsbergkibbitzfahrradreifen flickenrote laterne rosenheimgbg mannheimcaschywolf von lojewskikeswick theaterlennay kekuagalway girl steve earlepopstar auf umwegenhans hermann gockel afdmolosse de laveqwartz villeneuve la garennesoftair gewehrkonfliktartenthg pforzheimpartikelfilter nachrüstenfalken pro g4 a scenturylink where's my techberghain darkroomjason bateman little house on the prairielenas_viewwebarakcoelacanthegrösster penis der weltilc inseedoklam plateaukreisumfang formelrhus toxicodendron c30ellen latzeniridozyklitisdruckausgleich ohr해 ㅐ 힏eitrige mandelentzündunguci elbeparkknoblauchsraukeipitoswinterferien 2018 sachsenasterix erobert rombogenbergägyptische währungvolksbank im unterlandchuckwalla valley racewayolivier sarkozy net worthscott helvenstonstromstoßrelaisleilani munterespn scorecenterjuicero reviewcuisson oeufs molletsschloss clemenswerthsnpa rouenstéatorrhéebeckenkammmilchbar münchennanolumenswolfmailbigeminy pvcdsl speedtest ooklamitflugzentralebertha jorkinshorton hört ein huopenhab2eddie v's scottsdalegdradioerfinder des farbfilmsleatherleaf viburnumabfindung steuerfreiidelis paukampyoleucemie myeloide chroniquechris fronzak3.10 feiertaghannover 96 transfergerüchtecorinne erhel macrondom mclennonkatzenboxname attilas in der eddabob's barricadestemperafarbendelone fcubrooke wilbergerconsimworld forumrégis mailhotschwimmhalle fischerinselrugged individualism definitionskabiosea google a dayspaten optimatorsommergrippe 2017jaxporterwin müller hotelwäschehyfr meaningdienstgrade feuerwehroceanic time warner cable oahubanette bureausavoy heaton mooremmorton business parktcnj tuitionbrauner farbstoffruxley garden centredkms adresse ändernmonet monicogunderson dettmerkontrollzwangfrères wachowskihdhomerun rokurichtgeschwindigkeit autobahnwinterplace ski resortlac de pannecièrelycée thierry maulnierwptv radarkehlkopfentzündung dauererdbeerwochedimenhydrinatgruenweltkelli provocateurtbm itinérairenuhr jahresrückblick 2016westnetz zählerstandchinanu onuakumelanie truhetttangentialitypavot droguexxl mann mobiliathierry thieû niangrazer commsopnavinst 6110.1 jumfragewerte afdbamzookiallman brothers soulshinesheree whitfield net worthfrankman motors35.5 celsius to fahrenheitvinny ventierahalliburton odessa txelectrum kölnhuile de pepin de raisinhofwiesenbad geraschwimmhalle rostockamc quincy ilwgrv newschanning striblingcervelatwurstmia faietadzr gmbhallbauachondroplasiecinema les fauvettesradkreuzmcghee sextupletsmichael schumacher kartbahnnotstromaggregat dieselffforceubee default loginmarc trevidiccleverbot deutschwmicentralmarkthalle ludwigsburgfäaschtbänklerlycée chrestien de troyesgaleria kaufhof rostockhelinetinvalidendomwolves reintroduced to yellowstonehylenexjosef silnyphenylketonurieknastfilmeb1 prüfung modelltestpolyhydramnionvaillant gasthermemelissa heholtlord vishnus couchnikolaus okonkwoaspa jenasinus piriformebéatrice ardissonjoyce bulifant5676977nick kwiatkoskianthony ingrubervilla sandstedtdaddyz girlschabzigerkleesto fassadenfarbelöschungsbewilligungyves thuriesksk bautzenblueline taxis newcastleoglebay golfaguicherdislocated worker fafsalandal de lommerbergengrasmere gingerbreadcooper's hawk ashburngeoportal bwtoplexilhideki tojo definitionmodem marielle de sarnezfenouillemund hand fuß krankheit wie lange zuhause bleibenbrennley brown the voiceschalandermr myxlplyxelauwit logindiphtonguefliegenlarvenarya stark actriceechsenartrossknecht ludwigsburgsellajochbci tu dortmundfoucaultsches pendelprozeduralpierre bachelet les coronschucklevisionboggus ford harlingentwu portalzeniquin for dogsscharlach bei erwachsenenbumblebee gobydienstgrade feuerwehrficpataney county beacontsavo man eatersdislecsiquerobeks menuturock essenarkeviacastorama stettingogoair comkanadajin3eingewachsene zehennägelsagerstrongnexmartsparkasse unnakamenjoel brandenstein konzertlandesvorwahl 0033virginia eliza clemm poeflorida ccw reciprocitybadine synonymeheb flour bluffask any ol barstoolmee krobseerobbenovalyswildpark ederseeninfas wacowww 1und1 de webmailerkirsten heisighealthconnectorsudoku tagesspiegelerdungsbandjootsspitzingsee skigebietfiebersenkende mittelnilusi nissankafahrlehrerversicherungrbnb hamburgshoko asaharamega kiné merlebachpewdiepie socialbladekronos ccftoxbasephalen's signanabincinemark christiana malltriolagoaline pasquiikk südwest saarbrückenkultfabrik münchennasfaamilchgebissbänkelsängerliedecourts new yorksonntagsöffnung berlinbreves de comptoireuropatherme bad füssingfull psyclegoodbye krabby pattyscharlach erwachsenebartles and jaymes wine coolerseinheit der stoffmengeknastfilmegovorit ukrainagaudeamushüttepiscine la vague palaiseaufußknochenfrankfurter fondsbankhabiba abdul jabbarkolloidales silber nebenwirkungen92f mostree gnome village osrsdhea sodanokostenvergleichsrechnungfemale whizzinatorra shede hagemanlisa volz gntmsubvocalizationstadtwerke neubrandenburgdammühlekombüse hamburgmaisels weissebassam tahhanrespiratorische azidosecracked rib symptoms no bruisingbe your own windkeepersuzanne couvelardvirtrudevshirmecf2rdamiosendsleigh car insurancesapes comme jamaisradioaktives elementwetter hr online unwetterwarnungridleys adwhat level does wimpod evolveifsi dreuxmargot and the nuclear so and so'sclementine sarlat maritraitement verrue plantairegermanfest milwaukeesummenregelhemianopsiemetallbindungkreisklinikum siegenalgia medical termfumadermmadenburgthalys buchenlidiroklumpilatex schriftgrößejacqueline khamaharnröhrenentzündungleistenbruch erkennenthomaslamassebrio inhaleraspen portnetschützenfest neuss 2017personalfachkaufmannaamc msarnatasha stoynofftonea stewartwertstoffhof göppingenmaimarkthalle mannheimparc du reynouvbluvibin in this bih lyricsbricoman massieuxbromo dragonflyätznatronuci kinowelt duisburgagitiertheitwöhlerkurvekernies familienparkrimparer wölfesouhaila andrawesfifty shades of grey 2 ganzer film deutschvier fäuste für ein hallelujalouis querbessylacauga city schoolspotenzrechnungjimmer fredette chinales dieux voyagent toujours incognitotéléprocédureinna lillahi wa inna ilayhi rajioonseedlesblattwanzesway danielle bradberytrauzeugen agla scoumounelev tahorsuffizientgötz kubitschekwerner kreindlschwedischer apfelkuchendefine microaggressionbazarder chansonmarios peruvianhessenwetteralsterschwimmhalleizanami builddetlef bierstedtsylvain pierre durifstaatliches kindergeld tabellesfr play vod illimitéesantikos palladium imax san antoniotopgolf chigwellsam bradford rotoworldstranahan's colorado whiskeyfahrerkarte beantragenballonfinanzierunghotel victory therme erdingricki noel landerhuascar ynoaafjrotc ribbonstreepadfncb bankhellgate osprey camnordiazepammumbo sauce recipearnys costumekelsea ballerini dibsjonathan brandis diedseastreak ferry scheduleverwaltungsfachangestellte gehaltohrenzwickersukkadescheels des moineskalender organizer und zeitplanergland patisserielokführer gehaltcorey seager salarydr drake ramoraykissin cuzzinspolizeiruf 110 ddrazofarbstoffemilz vergrößertmyconidnctc corinthgrippeschutzimpfung 2017ramante edanthottamprimark standortecapitol ebingengus van sant's last daysswiffer wet jet batteriesqless loginhenry gamble's birthday partymega cgr torcytejon outlets storessuroosh alvigregory porter kopfverletzunggamescom 2017 datumtax1099schloss hülchrathviotrenhawaiian falls mansfieldla guenon le singe et la noixvolksbank dransfeldel cariso parkarbslgaston's sidekickla hipocondriacazoo fitilieuhsrm compassgeostorm streaming vfand9635la 9ème vie de louis draxservice host superfetchmonchong fishrmv wochenkartepaulina gerzoneveryman cinema chelmsfordstéfi celmamotumbomalpighiennehieber lindberglwrc reprausweisapp2earsketchinterpreter les revesbusfahrplan münstervolksbank st wendelintellisourcepuanani cravalhodamien thevenotpanais goutkamikoto knivesblitzrechnerobtunded definitioncefazolinemanchester airport arrivals t3babylottadöllnseeschmetterlingsblütlerchris ciaffascott zolak twitterwww majury govtheresa underberglycamobile service clienthenrikh mkhpinsentryvolksbank spelleadmiral kusnezowpolizeischüler pornofinanzamt bochum südgreta van susteren scientologyhanni münzerchiara ohovendarnall army medical centerthicciesklein's belmarapollo kino altenaengineer gobyumfragewerte afdhyak sno-parkmétaphysique defwpjhle grand vefourles tribulations d un petit zèbremotorschubkarreguillain barre syndrome flu shottaxifahrt berechnenaccuweather duluth mnkennzeichen reservieren berlinseelenfarben geburtstagangelschein nrwirrland kevelaervitalkapazitätswchs linksvogavecmoijessie misskelleyriddick überleben ist seine racheamc metreonkeesh foodsparkasse wolfratshausenlungenrissbetadine jaunesonhir 3tulus lotrekdidier benureauenergienetz mittejackie treehornzimovanemineralbäder stuttgartfördeland thermemeisterturm hofheimsargento recall 2017bakuto iron fisternie anastosspk oprdragonball super prosieben maxxhootspamerkmale einer kurzgeschichtedekalb inmate lookupralph dommermuthartère vésicale inférieurechiemsee radwegbremsweg berechnennoragami saison 2 episode 1 vostfrhe mele no lilo lyricsmichael zazounvolksbank esensachillessehnenrupturjean claude deretschleierfahndungpostpaket preisesarcastaballmulesoft ipoteflarotaskworldsia tänzerinzevia colaanuttara yogabanksouthernspielscheune unterkirnachjörg wontorragartenschaupark rietbergmarineschule mürwikusmagbacksodasonnenröschengaleria kaufhof alexanderplatzbettwanzenbissemonnaie scripturalefinanzamt wolfenbüttelwohlriechende pflanzecleocxantener südseedebeka bkkeliminatoire coupe du monde 2018 zone afriquephrenologiealgee smith wikiagent pleakleynafris kölnblausteinseemarijuana's positive health effectstiphaine auzierecortrosynandre soukhamthathareal böhlercarole radziwill net worthvorfahrtsregelnwinzermesserjessy travaglinicherubimoncredit agricole charente maritime deux sevresperly'swindelpilzmédiatrice d un segmentetud insa toulouseleclerc incarvillebanco francès netkaileigh brandtgang des postichessimon böerwltw stockbridgett casteenpalatin mainzarbeitstage 2017 niedersachsennoelene edwardssukitte ii na yo 01 vostfrartv watch franceinverssuche telefonkarpaltunnelsyndrom schieneweilandsresultat primaire socialistehirnschwellungbsi grundschutzjohn maynard balladesihk hagenvisseuse devisseuse sans filnatalie sideserferbausschlagunganthony jeselnik thoughts and prayersargent colloidal dangergänseartenfortecortinarubixs portalterrierartenpickering's ginentenmann's bakery outletpalette of king narmerpr0gramm nsfwdoppelter windsorknotenaphasie de brocagilbert rozon incroyable talentdr endrisstollwut impfstoffnerodia erythrogastersterilet hormonalryder evan russawpatientenverfügung vordruck 2016hyperthymesiarentabilitätsrechnungmarcelo bechlerleigh bonielloshendish manortodd chrisley net worthcristina greeven cuomolea dellecavesurviving escobar alias jjsconto lübeckcoco johnsen bill maherraimondo'spaytexastollmdr streikaschbacher hofgewoba bremenpotenzrechnungpaupière qui trembleastereognosiswhat does ttys meanepithelgewebenachhaltigkeitsdreiecksportklinik stuttgartynn rochester nychevrefeuille arbustifsuleiman ali nashnushelectric alina baraz lyricspeter fox stadtaffesinupret tropfenangelos bangor maineherbstscharniersentri cardfgcu women's basketballkhadijah farrakhanaccesscorrections comenergie cinetiquedominomailisigny sainte meretanzprojekt münchenpiege a frelondino babersspanischer mandelkuchensing synchronsprecher deutschspdf periodic tablezsa zsa gabor totthaikatzehoward wasdinrhum arrangé bananeglueksherdier evolutionrémy pflimliniberger tropfsteinhöhleaaren simpsontakis nitroumsatzsteuer anwendungserlassarbeitnehmerkammer bremenjisca kalvandawertstoffhof chemnitzostseeklinik kühlungsbornglace amorinofabianne theresethe sinner petra hammesfahr endingelie cestercourtney dauwalterelodie marteletknie schleimbeutelentzündungkzv berlinsigg flaschensirukumabtrousselinprocrastiner définitiongrille aggirschwannomedooniesartus comedienkatie pavlich instagram184i stgbabwasserverordnungerdnusspflanzethe axeman of new orleansfreiluftkino kreuzbergceporauf der anderen seite ist das gras viel grüner filmsrvhsvue printworkshühnersuppe klassischgertrude hawk chocolatesplaymobillandhotel königshof bonnaci lateinmaigret tend un piègesportarena stuttgarttamolitch poolbon iver setlistamedeosapostolisches glaubensbekenntnisbaobab fruchthühnervogelhalteverbotsschildfiddlers creek naplestransatplanthewayoftheninja orghelios klinik schwerinpallottinerenneigement cauteretsphotokeeper emailgeorge kosturosinfiniti q56kardinalzahlkinderwelt recklinghausenpseudogynecomastiabaumschutzverordnungkieler sprottenorhpblackalicious alphabet aerobics lyricsdoreen lioydän bettenlageroakley football visortuckerman's ravinemvv ringevb südheideweinender smileysamsic propretéd131 orglame_enc dllfabian gieferbeihilfe shmeniskusrissgroßer tümmlerjul feat kalash criminelthree rivers regattadefine ingratiatingwebcam el medanokettenregel ableitungwww driveert comthesw1tcherhida scan gallbladderlynn yaeger voguejournaliste nadia daamraul davalos aceethnozentrismuswachbataillonbike discount bonngroßer tümmlertwintec euro 4 auf euro 6perrlarby's milkshakesindustriemuseum chemnitzcj tamborninolliana birdvincent lindon compagneantones houstonwhen does fomantis evolveaamc msarcx255waba juicemastubieren gesundcusp of carabellitriberg wasserfallarbalete a poulietaubensteinhausmeisengeige nürnberganzeiger für harlingerent60angelina kirsch gewichtstiernackenkommandorealschule bad staffelsteinverkehrstote deutschland 2016rolex wanduhrmyasthenic crisismagendrehung hundamibiaseohrspeicheldrüseflomencolumbo cries wolfintrauterinpessararsconnectsmarquee cinemas wythevillesuper u pouilley les vigneslawyersgunsmoneykassler zubereiteninfaustraben trans european germany gmbhärmelloser umhangmatti schmidt schallerstockdale paradoxalphago ke jieförderschulklassenfahrtbidnappermakroangiopathiemokenstefchateau rikxvolksbank neuenkirchen vördenwetter ralswiekent martiniere duchereperforeusesébaste poissonyumika hayashigry molværscarlet badisanjappar milpitasbah mitzvahfellbacher zeitungandrea jürgens kranksmashing pumpkins landslide1040ez definitionmethode mezierescientology disconnectionjeremy guscottrunzheimerkreischer mansionortho micronorokertalsperresoleal veinschneidermansintersektionalitätcrowdstreetgiant shipwormyouppshampoing timoteiweatherscanryan gosling goldene kameracostco farnboroughmarienkrankenhaus ludwigshafenh market aulnay sous boismehlmottencceafsambazon acai packsklosterbuchbaumstachlernila ermeytuifly flugplanchronische nasennebenhöhlenentzündungwww.bayareafastrak.orgnachtsichtgerät jagdvaleria kurnushkinagene snitskyclub med cargesetumacenje snovarealschule bad staffelsteinsauce charcutierespamilton ticketsholmes place potsdamer platzhcfcdpastor jeremiah steepekunfallkasse hessenvonte sweetantiépileptiquesarasota evacuation zonesatherom bilderdinopark münchehagenpseudopod definitionboxbescanguard for androidpima county jail inmate lookupnikolaus blomedoreah game of thronescochin huhnanschnallpflichtconjunctive adverbssecurimutcinemark moosic pasigg flaschenteamseerpoptropica arabian nightsumrechnung zloty europhakomatosispascal cherkihale bopp comet cultcelebration cinema lansingtim gurnerepisches theatercinema le pian medocbreuninger erfurtanictericraul krauthausendichtefunktionjlcollinsnhpeterpopoff free wateralamo drafthouse winchesterivena hessentasha taystee jeffersonabertay oasislowes rockingham ncnierenschmerzen rechtsraif husiclieserpfadbriefporto auslandcpceaackerunkrautvbnienburgwaverly hills sanitariumalamo drafthouse cinema chandlerfutschikatogaumont beaugrenelledelimar veraindra gerdeskaliumiodidtilidin tablettentrillrblepharospasmushotels near lackland afbaltneihauser feierwehrkapelln 2017contine bébéhonigpomelowindschattenseitejane elizabeth ebsworth orielfähre rotterdam hullisle of capri boonvillepenciviresc 2017 levinabouncing bear botanicalsmadame delphine lalauriemychel thompsonsaccadic maskingbg klinik ludwigshafenmcnally sagalkellogg's boycottlaurent maistret originejeremie laheurtekulturarena jenapostino lafayettenasenwärmercinema center williamsport103rd rose bowl game january 2nicholas biwottrexburg standard journalweiberwirtschaftfatmire alushisamurai jack scaramouchesoziodemographischdirndl schleife linkscoffiestcyberplus franche comtéjeren kendallankeney middle schoolpanabasohz kennzeichenyuri lipskisefaradeegerie diorallman brothers soulshineherve ghesquièretetracoqgianna ranaudohaltbarkeit gekochte eierniko hulsizerelsa lunghini luigi krönerpflegediagnosenveitshöchheim fasching 2017tierheim rastattstillhütchensidd finchfete des vendanges montmartrebethesda krankenhaus wuppertall épopée de gilgameshebz ravensburgscaptionkori madison federlinetrysoclean comtfl fare findertracy ifeachorboot scootin boogie lyricsbürgeramt frankfurter alleecalciummangel symptomealejandra campoverdina2cr2o7andrea marcoviccila leyenda de la nahualaantwaan randle elpli inguinalkit harington taillesteven yeun net wortheishalle essen west2016 scion tc release series 10.0dunning kruger effektcotorep définitionbite d amarragewarinanco parkpresbyesophaguszemuron98.2 fahrenheit to celsiusbohm headphonesstashcatflammenzeichennele neuhaus reihenfolgeaarp crossword puzzlesralph shorteylendmarkfinancial com applycora saint avoldrebecca siemoneit barumsuite arithmético géométriqueatriumhaus münchenheavytoneshypodermis definitionflabbergasted synonymaustins olathecircleville pumpkin festivalstroud mall cinemakillens pondlouane emera jean pierre peichertder schlussmachercd kaserne cellegut wolfgangshofhamburger halligkurvenlinealncponlinewirkus twinstig notaro louis ckkidiboohenrieke fritzerholungswerkcalcification épauleandreas voßkuhlefillory and furtherbookoo bouncevr bank ehhprele du japonrappeur doumsflipperautomatwww mass lottery comifrit ffxvstethacanthusshekhan video liveglykämischer indexle phare tournefeuillediphallic dudesparkasse gf wobfremdwortteil viermouclade de moulesomelly instagramharbard vikingsbehnevispatrick kaluparezeptivnalgene splash guardmaseltovthuziosteven kynmanmt greylock hikingtchibo cafissimo entkalkendevante maysfetter arschraul mondesi jrzahnklinik bonnlaniertechfonjeptitisee schwimmbadserwaystechnokratsparda leuchtfeuerstana katićsaugwurmdebeka bausparkassepascale boistardbeamtenberufejean yves lafesstrimaran maciffüsilierenparagon odyssey 15 imax theaterbenzinpreise tschechienm&m dr philjason newsted net worthfwu meaningflorian silbereisen schwulebv ab vca iggkatie layne quackenbushjudith rosmairtmmk portalfinanzamt plauenhebephrene schizophreniekrikorian theater monroviapost online frankierungständegesellschaftlouriza troncofreilinger seejair jurrjensgametenurlaubskontor norderneyochsner wärmepumpenabrollumfangrechnermcldazkulturlotse850c zpodamons restaurantscombrotoxinfaisan vénéréurgence dermatologique parishtw aalenbetabel en inglesahorn seehotel templinnovum andernachbuzzr casinoabinote berechnenrossknecht ludwigsburghow to breed a shugabushwelk resort caboalessioskmt drake lyricscenter parc poitiermcdermontliana brackettbenzinsorteninfraserv knapsackblutreizkerprobe bahncardandy lubitzwilliam whitaker's wordspassivlegitimationgraziellasinfolanka newsluthna plocusnovaposteffilierscherehippo birdie two ewesvogelpark heiligenkirchenviactiv krankenkassemeticecaddo correctional centerteppichstripperbankschließfachpolyposis nasilynette nusbacherflirtomaticnewtonsche gesetzemarilee fiebigtragos amargos lyricsusna intranetmonte mare rengsdorflinteau betonkriebelmücke biss bilderpall mall blauaeroglisseurmenards north platte nebraskaulrike guerotsissi naissance d une impératricejaquasmega cgr villeneuve les beziersspätzlemehlcharlottenklinik stuttgartklingeltöne filmmusiknordklinikum nürnbergmonevatorisigny sainte mereannabrevetbifle bruno marsmatthew maccaullarighi bianchibrandzeichen pferddave hlubekslows bbq pontiacrysummr wonderfulsetre ensamsodastream zylinder tauschenlowes livingston txdroge krokodilsmmhsmujtahiddphilippe de dieuleveultmittagsruhe bayernpylorusstenosepaul kemsley net worthcervical radiculopathy icd 10jry praysubluxated ribkirchensteuersatzautophagiachristiane leuchtmanncrabe de cocotiertzanck smearosteitearlo loguevr genobankalisar ailabounitintenklexeverbank cd ratesphobos monolithwebmail 1and1 comlipohypertrophybredin pratopechancanoughmolkenerzeugnismoskau mulezuckermessgerätfrank elstner augemenorrhagieprämienzuschlag kfz versicherungbrohltalbahnlkq memphisjehovah rapha meaningmpemba effekthomesense framinghamcredit agricole touraine poitoukerzendochtpascal soriotbierbankgarniturhenssler tischt aufmoule marinière à la crèmefootprints flatbushgeraseneslöwenzahnhoniggänsefüßchenpathé la valettejean christophe campan photoschäl sickrony abovitzlindentheater frecheneisenhower prinzipcarly matroshuma schwabachmanobjominwebcam prat peyrotamasonkaruger p345idt oligo analyzerrené ruellokissing bug bite marktatort söhne und vätermarcy harriellmelin tregwyntchloë agnewmick knaufftaurus st12onstmettinger bankvolksbank donau neckartonneau des danaidesmike dubke white house communications directorensisaroch diagleaurelien barraurt1 nordschwabenerzählverhaltennestico'shair follicle drug test infrequent userfordney mccumber tariffwalsenburg co weatherloralee czuchnacinestar kristallpalastannie dookhanzeilgalerieicloud speicher volllnpcacystoscopy cpt coderecette palourdefeuerstättenschausachwertrichtliniehelios schwelmalyoum7sch deo favente telechargerlhermitte's signsuncadia golfudai husseinwooly boogergyrasehemmerunsullied castrationebling librarybodyvoxjean sébastien ferjoufer seriquerichard sterbansoundation studiometrobus stltaryll jacksonapparitions marialesaphte gencivegroupe sanguin owas ist pansexuellsven kuntzejohn lewis cribbs causewaytelekom mediencenterschiffbarer kanal in hamburgbrutopiawelk resort branson moyoshis wooly worldolis wilde weltstreptokokken ansteckendaligatueurfederkonstante berechnencaarudkfr codescapitol montabaurteerpapperoller alzeyhatchamolerepevax vaccineric devendorfjason's deli tulsacarsten maschmeyer vermögenlawinenlagebericht tirolksb frankenthalsternberg's triarchic theory of intelligencegroßes eszettmicah zenkofluenz spanishsegond fracturesomcoberangere kriefpantherchamäleonludiclubgdc inmate lookupfer seriquesyncbackprodooky chase new orleansvoba allgäu westneuerkerodevexierbildkhatira rafiqzadaaquarium croisicdiosmectitefranklin bällelandesamt für besoldung nrweolienne verticalecatatonieujsfroman abramowitschfallen engelsnachtecole pivautthomas daffronniemölcrowfall release dategrunderwerbsteuer baden württemberg 2017depo clinovirmainuferfestwildgatter hildesheimsinje irslingerricky anne loew beerquiche lorraine pate feuilleteevincent miclet wikipediawesley iwundukonditionalsatzramzi khirounhenning venskesoxxsbibo sesamstraßemoxhull hallneopressepalindrome exempleotrivin nasenspraydolosivecalvary church grand rapidsimethweather madisonville tnbsplinkcoracoclavicular ligamentgeant casino celleneuvevermicious knidbiggie coogi sweaterecobee3 vs ecobee4jacque mesrineweltrangliste dartgdradiorapper omelly shotmycochisetemariljedediah bila fianceamc theaters woodland hillsexpendables unité spécialechlamydien symptome mannerdkabel 5x1 5herzstechenjagdzeiten bayernkirby heybornegms handewittalyoum7ingo insterburgmetropcs byodrayk andersnev schulman net worthhurtigruten fahrplankleefstra syndromenextbook ares 8atelera rollturn2usumschuldungskreditgamatatsudieselpreis österreichbricktops atlantaaccn channelrotella t6 5w40blindbackenbärenartenktufsdlasd inmate visitohio turnpike tollsmarc edouard nabeollocardmilinfouscdenganesh temple flushingsayeed shahidisnapchat sanduhrtcc campusesroseola toddlerpatrick préjeankahnbeinbruchzusammengesetzter dreisatzwww gpam frkaiserpassage wormslotemax eye dropspreston palmeiroklimatabelle kubavue croydon grantsbacilles de doderleingenos cheesesteakmeechum house of cards311b bgbus craftmaster water heatermonschischicharlestowne mallcarrs wasillaoedeme papillairepat obriens new orleansspuckpalmethega hildesheimtroegs nugget nectarcolcrys 0.6 mgboogie tillmonlandesamt für finanzen würzburgc4yourself loginshilo inn newport oregonweather 98225mcdltfalminadynel lanesowiportmike mayock mock draftgina shkedasynthula warframenaturwissenschaft kreuzworträtselrobber barons or captains of industryhymne ecossaiscvo vertretungsplandeschawüpogey baitsoundation studiodomenicoslovescout24 kontakttchoin kaarisdiba tagesgeldakanthosebökelbergrilotselgros braunschweigechinodermebilanzen einsehengelsosomo's pizzaschloss blutenburgroxtrakel tec sub 2000 gen 2rectivrobin christensen roussimofftrollsticesecma f16nebiloxaxereal promegan fliehraltmark zeitung stendalaes maintalprg greizvoba bruhrainfreies wort bad salzungenxfinity streampixparole mamacita ninhostachus passagenvimovo 500 20mgscherbengerichtrafael neugartpacific surfliner stopsderielle bernardsofiane mon ptit loupbachelorette 2017 wer ist rausgenommutationgenregulation bei eukaryotenkonstanz seenachtsfestcromalinohg monheimtafelspitz mit meerrettichsoßesebonack golf clubhenny reentsritter sport waldenbucheisbrecher sturmfahrtperipheres nervensystemsathamanam bhavathiemagine theater rochestermanchester arndale opening timesalexandros pinneberglignes seyeshometownstationsفتشوبcallawassie islandausteritätare chiggers contagiousabeille charpentièreseahawks fake puntzamdorfluzides träumenspielstadt wangerlandwellenbad bad zwischenahnursula karusseitrumpsteak zubereitensuperior canal dehiscencetonneau des danaidesspargelhof klaistowerste kanalschwimmerinnestor the long eared christmas donkeyalico wacoheckenbraunellesara reeveleyadverbialsätzeanne aymone giscard d estaingikk paderbornjollibee jacksonville flashley leisingersmuin balletpiafabecbbs 1 northeimstielwarzen selbst entfernentomi lahren wikigetrennt und zusammenschreibungleyna nguyenoxenfree endingslandratsamt ffbgreat meadow correctional facilityharlekinweidefunkalphabetoak marr rec centerzylindervolumenpdf24 chipsparkasse bersenbrückrockstore montpellierlefa visionnaireflacc pain scaletamberla perrysunderland illuminationsmikie sherrillbuckley's cough syrupschmuckmuseum pforzheimschamlippen verkleinernbilirubinuriamarion marechal sofianeepitrochlear nodesnikolai gorokhovkurzhaardackelsächliches substantivuwbccombat quarteronlisabeth shatnerneopresseweizentortillastephanie cozart burtonraiffeisenbank schwandorfspicetvstoreopen office seitenzahlen ab seite 3kibbitzaulendorf thermechesterkäsetelepoint oldenburgfructoseintoleranz tabellehallermann streiff syndromeanticorps anti hbssurkhab birdmometasonfuroatinzuchttvwerdnig hoffmanoldchellaerdwespenbmvr nicesiohvaughn funches agevodafone guthaben abfragenraiffeisenbank regenstaufdülmen vermisster arztbrooke ligertwoodherthaseenicolas dhuicqecampus bonnscaphismgvsu bookstorevolksbank kinzigtaldoes aldi take ebtneuenhainer seechilantroarformoterolviagogo kontaktelitch gardens ticketsgaumont beaugrenelledoloposterinebananenweizenvapiano nycpcl5 molecular geometrynorinco mak 90schwedentablettenboundary mill colnebitumenanstrichelle king exs and ohsdeces henri emmanuelliimanol landetachuck mawhinneycutco knives reviewsgunnison rtakreuzfahrtschiffe warnemündeorthogonale matrixwtamu buff portalstandesamt altonazylindervolumenhipposandalesnombrilisteischtar torporotonsteinebatonnierasa soltan rahmatihyoscyamine 0.125 mgtalgpickelenchroma colorblind glassesbfd 2017 lineupolekranonfrakturanabiobriefporto auslandasm3 navydwd regenradarangela mcanultybombe gbu 43lebauer parkmanau la tribu de danatregaye fraserreglage derailleur arrieredarkfall rise of agoneisenreiche lebensmittelpombärenmotel 6 mammoth lakestuhsd orgcourage fuyonshanseboot 2017dysgenicokely dokelysocieter generalla fistinierekritischer rationalismusprotyswcsh6 weatherreese's puffs rapkaaris tchoin parolekutamibergmannstrost hallenilusi nissankadas unsichtbare visierinfoscore forderungsmanagementmonadnock community hospitalauziere andre louisbegich middle schoolischämischkartoffelschälmaschinerecette soccaпьфolympus las colinasgriechische götter stammbaumtest de grifforlisa duruptbahadouriannatasha stoynoffsistine sabella jameslycée louis lachenalallahu akbar übersetzungsista souljahmarc ladreit de lacharrièredealerpathneostigminelisabeth anne carellhochrechnung niederlandemolly qerim hotconnect kernhigh orgtvidsslivovicjalynne dantzscherrmcadngcuamöbeumreifungsgerätdoreen dowdalljamar jakesweihnachtspräsentebingo gubelmannfumadermtengxun tvnetblazrcinépolis polk county imaxsuzie crabgrassvogelsburg volkachtori jankoskaflughafen nürnberg abflugwatterottdornröschen syndromalex woytkiwopen sankoréexplorado duisburgbattenberg kuchenpensees by caromutterschutzgeldnicky d's coney islandalan wilziglösung zauberwürfelerafpdetour mortelmilon de crotonebakemonogatari 01 vostfrgallensteine auflösenlymphknoten leistekaynette gerngeneral bigearddimethylmercurylampistejaxon wyatt cutlerthisisexeteroperation tempererpolenmarkt swinemündesultanolkévin monnet paquetautohof a7sydel curry agevonovia bremenwdr2 verkehrintegon national insurancediiodemicki veltonweihnachtssockenregime naturhousewww cabanacares comgyalchester drake lyricssherin mathews cause of deathserafinosfotofix berlinmaester luwinairbus safran launchersstatewidelistharzer verkehrsbetriebekartbahn bispingenkrisenvorsorgelistepiemontaisedys prefixhandinhand2017bierbraukursbundesurlaubsgesetz 2017jbs pinnebergthe grand tree osrsmichael mosbergskyzophréniebrief richtig adressierencuirassé potemkinehidrocystoma6lack prblms lyricsstig abellstarbucks doubleshot espresso caffeinecarmike rewardsboxenstop tübingenlegoland grapevine txculvers floridacervicarthrosealexander pichushkinnmlotterydampferfahrt dresdenazgfd portalrob refsnyderdegressive abschreibungschilddrüsenknotenkcumbpiscine butte aux cailleswasserkissenconmebol world cup qualifying standingslinker nebenfluss der donauständegesellschaftlws ostercappelnkevin pannewitzmediatheque selestatkayley gablewetterradar leipzighypercapniestammzellspendedecathlon bessoncourthock a loogiegtalogo comspeedport 921vconcert les vieilles canaillesbellavitano cheesetibarg centermedialexpatrick préjeanyahooliganszwinker smileytischtennis weltranglisterevellings definitionraiba rupertiwinkelkogt obituariestrouspinettewhat does wagwan meanneuralrohrdefektfresiensteueridentifikationsnummer wosoazig quemenerteresa weißbachboot der malaienbinome de newtonmimi mathy morteblutgruppenvererbungsauerstoffsättigung messengruppenpuzzlemaitre gims sapé comme jamaisrubaliseschilddrüsenentzündungkawela baymatthieu croissandeauherzsportgruppepropicumlumahai beachcorframsschillerlockeasselineau sondageregine deforgesitalienisches konsulat kölnmédulloblastomeshifman mattresswatco danish oiljennifer stano divorcegcrtamacron gallet en couplepresitrackmetaparadigm of nursingmlmv2ll aamtrak northeast regional stopsjochbeinbruchphossy jawmalaysia pargo kidsderek delgaudiosparkasse schongaubadlantic ahrensburgsimilau lyricshirnaneurysmachnopsbruce lee todesursachepappys smokehousechisos mountain lodgeleser trelatfltplanwahlomat nrw wahl 2017ihs enerdeqkqrczwerchfellherniewählscheibentelefonjüdische schläfenlockencanalith repositioning maneuversvalentinos buffetbeasto blancogapdscinavia message code 3letanias del santo rosarioautohaus thiemeskalpierendetnews lionshowies hockey tapegopher winnie the poohwww defensetravel dod mil passportcourage fuyonswesthaven at viningsparadies lagardereglycolaxremy ma plata o plomoplanche de ouijadavid grutmanharkins theater okcedmodo hacktandridge leaguegesamtschule duisburg südla grande muraille streaming vf hdwetransfer gratuitjul mon tiek ti amocyclassics 2017 streckeassaad bouablotlinxschultornisterdmacc edudifferineflessabankbgovschützenfest biberachmirri maz duurmadisyn shipman agenovaminsulfon lichtenstein 500mgapollonia von wiedebach schulehyperthyroïdie symptomestdcj employmentzacahuilmirjam puchnerchaminadourthe trails at wolf pen creekandrea ballschuh jem atailändervorwahl österreichinvilidmon ptit loup sofianerosinenstutenurkontinentdittsche schildkrötekingsport times news e editioncanthal tiltmanti pageanttillandsien kaufenbahngeschwindigkeitzwift workoutsvogaleneaquagenic urticarialikörsortetrotzkismusfatih cevikkolluschwarzenbachtalsperreksk waiblingenanévrisme aorte abdominalemorbus pompegunnar heinsohngeorgia tech omscsdennitclaude hagègeextranet ynovlebensmittelunverträglichkeit testfeatherless owlmvg netzplanteletubbies skippinglodash docshessesche normalformaircaraibeatypische lungenentzündungkleinmarkthalledonshea hopkins agecolonial beach dragwaypaycomonline comcongoïdemettis metzmoodle 2 uni dueegyptian ratscrewmarly gomont filment cransachoroscope elizabeth teissiercorneal tattooingbeck's triaduccelloshofer filmtageufa filmpassage osnabrückaok familienversicherungjulia samoilowalahmer eselvoba glmgymnasiallehrer gehaltwww goodmanmfg comsepura share pricekino weisshausromy weltmanstreets of tanasbournemister dardygms mavsmanoir hoveylac de matemalegehaltstabelle tvödralph dommermuthmarokko auswärtiges amtjetstream federal credit unionequinox chestnut hillroscoes anaheimg20 hamburg sicherheitszonedobutrexmeningeosis carcinomatosabinnys chicagopinçon charlotjqh arenat411 ferméfonzy streamingutrgv mapmaladie parodontalephil's bbq santeehaarbalgmilbenkseniya beryazinavr bank landsbergwaschsodamachinery's handbook pdfneurinomwhat is a snozzberryautokorrelationfort bliss pxein ausgekochtes schlitzohrmitternachtsformelstenose du pylorerhododendronpark bremenosteophytosischibro proscargattin des ägirtaubenartensevins wonderlandbasisbibeluwajimaya bellevuepombärentariff of abominationstagesticket vrrdoriis portalbouleau pleureur2a10bc fire extinguisherbagnol sur cezechichagof island alaskaaaren simpsonhirekeepkris tanto parontoaiyana stanley joneslotojatechsoup loginpumpkin chunkin 2017chartroose caboosecancel justfabfox berkshire wyomissing paladd drummond brother diedrobotrippingzkm filmpalastard mediathek charitedachser trackingasterix bei den olympischen spielennasdaq ttwomount wataticcampus virtuel kedgebrompheniramine pseudoephedrine dm syrup higheye stye contagiousdirectvelo resultatnspe code of ethicschiemsee schifffahrtpudibonderiehontoon islandholzdeppeaudie murphy biostricklands ice creamlogic africaryanquarterworlda13 besoldungboxnation schedulearnaud dassierubiquitätettelsbergkekswichsenwiesenrautemelanie chartoffthomas häßler angela hasslerkussmaul respirationsdr michael salzhauerscabioralpnc popmoneythylakoid definitionheidepark soltau übernachtungfack ju göhte 3 kinostartnakatomi plaza 1988ocn lewis structureattentat cambrilsciclavia 2017caitlin's wayschießerei marburgle petit dinosaure et la vallée des merveillesübermäßig überzogensolveig anspachwm fahrzeugteilesommeranfang 2017 kalendarischtruffaut carquefouswartswood state parkcamp manitowishchylomikronentorhaus möhneseevasopressinewendy's homestyle chicken sandwichmein eprimodoverfcuspinalstenosebloglaureltolpuddle martyrsabdelghani merahheizöl tecsonfilzputzeteulexxl mann mobiliaboccia kugelnmee kroberweitertes polizeiliches führungszeugnissarain boylanralph sarchiesaddle thrombusnew caney isd jobsheetch conducteurseralagoanzeichen schilddrüsenunterfunktiongawsworth hallcinéma pathé beaugrenellela bourbansaisjohn engeman theaterarkadiy abramovichkinderhospital osnabrückmira ricardeluta kargeltriopikeurfrischeparadies stuttgartzyanidmuleshoe tx weathermarburg ärzte erschossenwodurch erhöht sich der kraftstoffverbrauch ihres pkwentführung landshutickey shufflewhag tvamoxicilline anginefirstbankprcolombey les deux eglises tombe de gaullethinkorswim paper moneylindauer hüttelohnsteuerklasse 6konzentrationstestdie götter müssen verrückt seinprestoexpertsiowa lottery pick 3splatoon 2 global testfirerougeur sur le glandcatholics vs convicts t shirthagen von tronjelewy body demenzrügenparkchat mencouneleathernecks mckhs dortmundrubrospinal tractregal pioneer place stadium 6micmathsgrundwasserpumpedkb geldautomatenaccidentogènesilo saarbrückenkassler im blätterteigrhonda kubiakraststätten a8mulignankathryn bolkovacclaudia lennearjustine ruszczykrehasport nrwcinema ugc rosnycristina greeven cuomospannenlanger hanseldisruptif définitionarmans geheimniskomedonenheberelbrouzgtpaladdison russell melisa reidyhvv fahrkartenbeamtenbeleidigungtonopah nv hotelsanacronismfortius clinictum e yummiesannie dookhanrecette sauce bearnaisehippogriffebpalcsmartrip cardagatha christie dix petit négresweeride co piloteccie denverdakstats naia baseballnever stop safetysuit lyricsmarten lacinychlorate de soudetheatre de la michodierefreibergseedelzepichjoco aimsgarett bolles storynorovirus meldepflichtkopfmassagegerätspielscheune burhavemeteo hambourgreederei hiddenseecarvins covelagerungsschwindeladnexeverkehrspsychologeotto duborggh comings and goingssapphire masdwitzelsuchtnuidis vulkomshp arrestwasserdostplakosthatskannadanasenmuschelhyperplasiefiedler's contingency modelwie lange überlebt spermabloomingdales old orchardplésiosaurewie isst man kakinervöse republikhof's hutgidafphantasialand wintertraumhöhensonnecayla puppestefanie kloß silbermond schwangermangloutoninterimsprothesekindergeldauszahlung 2016milo yiannopoulos csuforbenineprincess ahmanetcorpuncattle decaph&p medical abbreviationdc2togleroy merlin chateaurouxtobuscus adventures wizard gamebois de paioliveriesenrattewilliam leymergie salairetammi menendez daughterholzkäferaccuweather wilmington ncahmosulf birnezwergfellbruchpiquete de chinchela valse lente des tortuesfordyce drüsenserbu super shortyxleticstompkins county spcaverkehrsmeldungen a9samir al hajibconocer preteritetrowalisierenturboriderauktorialer erzählerbaraque a fritegeorgianne walkennina ansaroffradioaktives elementspotlight nickelodeon schauspielerunfall a9 geisterfahrerfaltentintlingektoplasmacalifornia's 48th congressional districtplatzhirsch bremenbuncombe gismenorrhagiefrank meeinkrokudenashi majutsu koushi to akashic records 12 vostfrchristophsbad göppingennadir dendounefließdiagrammpreußenpark berlinascabioldellin betances heightnoah centineo ageaya nakamura oumou sangareliability lorde chordsspurpunkteguido kanztranskriptionsfaktorentara gilesbiepedro sevceccerteuropelums pond state parksymptome hörsturzinglewood park cemeteryrsi harmonie mutuellecinemark moosickennzeichen mykmyxer ringtonesebstorfer weltkartepredecessor antonymjoint compound vs spackleorterer getränkemarktgeorgismwww nylottery govmöbel hardeck bramschevorwahl 0225moritz zielkeles émotifs anonymesdominique caprarowodurch lässt sich kraftstoff einsparenmansplaining examplessolawibrandlbrackekrumpesjessi zazutobinator twitterzzyzx roadmalwarebytes chameleondeutscher inkasso diensttfl gov uk redroutespuretalkmarc rissmannffhb mobilegymkatabrian firkusatlatl definitionweather holderness nhtuhh mensawalmart palmhurstkvg kielschediaphiliabilly bibbitpzn wieslochhypochromiehegau gymnasiumpavloviennorflex 100mgchantelivredelorenzo's robbinsvillemarther luther kingdoug tennapelelias toufexisusna intranetsibyllenbaditslearning web collegebridgecrest numbertierchenweltpartikularismusfetes des lumieres lyonlumbalbereichmartha plimpton gooniescalu kosmetikcreedmoor psychiatric centerglücksbärchenholger waldenbergergameworks schaumburggermany's next topmodel luisa hartemathrombektomieag13 battery equivalentcrenarchaeotakurzer sinnspruchmecklenburger seenrundetang freres lognessporting life vidiprintergeostorm rotten tomatoeslbi fishing reportkokerei hansaia511aselletim bendzko keine maschinehistiocytofibromesuptrassurkhab birdkniearthroskopieunu elektrorollerschauburg vechtarheinwiesenlagercicret armband6annonce mulhousedocteur mabouldagwoods menuschweinerassenlake chesdinpipex webmailrickshank redemptiontunneleffektstadt in mittelitaliensnapping scapula syndromeschilddrüse vergrößerttruddi chasetrevor matichtourbe blondetoilettenbeckenxxl lutz braunschweigbalver höhlelebensweltorientierungaboreakukident haftpulverdaily oklahoman obituariesbraums wichita ksmvv tageskarteinsertionstendopathiegenerativity vs stagnationboulderwelt regensburgmarie denigot agejochen bendelchoux de bruxellel imaginarium du docteur parnassuspousse rapieregrüneburgparkhyazintharaggt berechnensnuipp 92letters from rifkapeoplexpresschlorprothixenshōgun novelknieschmerzen innenseitewww myfox8 comwebmail versatelfulminate definitionoceadetechshop chandlerhafenstadt auf kretafutaba confidantjoel olsteen net worthpatrizia aktiemvtimeswhas 11 weathertimestation loginvictoria climbiekindermuseum münchenroutenplaner michelin kostenloscarrelet poissonsportbad an der elsternabeel qureshi funeraldhlpp vaccineualbany mailülzengezeitenland borkummetrolink stltimetacnyssen francoiserauchensteiner landshutmareike arningmöbiusschalcharlotte gacciowiewörtertelefonnummer zurückverfolgenporto standardbriefschwarze sapotemomentversagenhblr schedulevolbeat heaven nor hellhormone anti mulleriennejarry humoristekhlav kalashyamhill county inmate rosterpalina rojinski freund joachimhakeem oluseyicomensuracamp widjiwagandeltadentalmihopcat grand rapidsglucksmann raphaëlwebprotokollvertretungsplan ksfgiz eschbornbachelorette jessica paszkavan saun county parkpralus lyonfickschnitzelebey's landingjan philipp zymnydiablo 3 necromancerabzüge steuerklasse 1darren tulettburgerville menubleiakkumulatorsueño de una tarde dominical en la alameda centralselketalbahnplanete insa lyonvinzenzkrankenhausalamo drafthouse winchestert2c itinérairehypermnésievol au dessus d un nid de coucou streamingzdf mediathek trappedgut heimendahlnationwide arena seating chartmywaldenvalentina lima jarićmyolysisoleptrogaumont carre senartabhängige persönlichkeitsstörungkolibakteriensc6 ratingsilham vuilloudobstgarten habamike horn matt pokorasauerlandsternanemone giscard d estaingyouri kalengaaachener tierparkriverpoint theateritineraire gagnantporschla colemananika poitiercsun oviattcegid lifeleistenherniefrüchte mit kernen oder steinenhcplctexel fährechads2vasc calculatormehringhoftheateramibiaseimguicineworld dettelbachtulus lotrekestevanicoelektrische kinderzahnbürsteeinheitsvektorensba lyonoddschecker general electionjacquouille la fripouillefred dinenagecohesiovpv versicherungagt 2017 finalistssteadfast synonymstephanie amarellur krostitzerautohaus meyer sickteffboxejogi löw schwulwktv news channel 2pönalelagerist gehaltsam bradford rotoworldbupapemma drogunovawww engradepro comheimat krankenkasse bielefeldsehnenscheidenentzündung arm1800junkcenter parcs hauts de bruyèresmarlene kamakawiwoʻolecalorie potimarronferia metallicsspboestadtwerke annabergwario's woodsalexithymietradesmen credit unionréplétionlaitue vireusekreuzbissruby's inn bryce canyonsyanie dalmatdahlmann münsterbumbleberry piehorner's syndrome dogent watteaumegaziplineolympiastadt 2004expeditersonlinetake me out kandidatinnenumrechnung rmb euroxinema usschoology san juankoebner phenomenonjoe jureviciussupercalifragilisticexpialidocious backwards meaningcenit agmain kinzig klinikencamorbihanbbc weather colchesterpapachinosauliʻi cravalhobayrischer wurstsalatchuys austinverbundstudiumlieschgrasfuelman locationsvectren phone numbermagiquest pigeon forgekamaleon masscheitelwinkelperd hapleywolverine weg des kriegersreallonwebmail infomaniakripleys baltimoreshalah patejames kirchickmarderartkiller croc suicidé squadrekonvaleszentsparkasse co lifmarbeck weihnachtsmarktkbtx radarbadr hari vs rico verhoevenepic verborgenes königreichark kaprosuchusgroßcousinzegutfußspurbl2 shift codesgendriftumrechner gewicht187 handzeichenspeiseröhrenentzündungtierheim egelsbachdoliprane suppositoirealimentärgeorgenhofarchitektenkammer bayernechecsemailexodia le mauditmshta exemeltem conantpaulus mankercuisson rosbeefvaccin pneumocoquebombardier hennigsdorflieblingslied shindyablation thyroideroozengaardespk mündenmeander synonymlefax babyhussein khavarichalino sanchez deathleroy merlin merlimontdacia sandero stepway celebrationtschernobyl sarkophagboyars definitionherr von bödefeldwipprollerbifokalbrilleboles de picolatsoapzonefalsches rinderfiletoy gevaltschulte schapenwgv kfz versicherungepaulette sharkenchondromewegmans dewittauchan laxoulängster strom europaselly kedwardpaul vermusechixtape 4waschnüssekymberly kalilfaber renten lottohannah tallierekarl bonhoeffer nervenklinikfähre glückstadt wischhafenzopiclon 7 5dicotylédonerootologygederner seemetra kenoshayiynovajhmi shuttlevivian jovannilanxess arena parkenvereinigte sparkassen weilheimecpi student portalmacys northridgetaichin preyorplodni daniphoque baie de sommezenna planomp242ll amedipole cabestanyabgrenzungsrechnungeuro car parts wembleyschuhgrößen umrechnenparentsdanslesparagesgoogle bilder rückwärtssuchechat mencounepräsidialsystem türkeimorbus behcetbettys diagnose staffel 4grippesymptomewelcome to mooseportgaumont les fauvettesjill sawardkundschafter des friedens streambofimaxschloss wilkinghegenearbymales comdillards macon gaswm magdeburgpassatkreislaufprimanti brothers lancaster